„Jesteśmy razem” w Treblince

Kilkuset młodych ludzi z Polski i Izraela spotkało się 24 października w Kosowie Lackim i Treblince, by poznać się nawzajem i wspólnie oddać hołd ludziom zamordowanym w obozie zagłady. W spotkaniu wzięli udział również samorządowcy, dla których Monika Krawczyk z Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego przygotowała szkolenie na temat ochrony i zachowania lokalnego dziedzictwa żydowskiego.

– Jesteśmy dumni z tego, że możemy wspólnie z wojewodą i innymi partnerami organizować ten projekt – mówi Dorota Keller-Zalewska zastępca dyrektora Muzeum Historii Żydów Polskich. – Nasze muzeum zostanie otwarte w kwietniu. Wtedy będziemy startować z działalnością edukacyjną i kulturalną. Otwarcie wystawy głównej planujemy na grudzień przyszłego roku.

Podczas spotkania samorządowców każdy mówił o działaniach związanych z upamiętnianiem historii Żydów w danych miejscowościach. W tym czasie młodzież spotkała się w liceum w Kosowie Lackim. Tutaj zajęcia odbywały się w niewielkich grupach, a uczniowie mogli porozmawiać o swojej ulubionej muzyce, o tym, czym zajmują się na co dzień oraz poznać historie Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Na koniec nie obyło się bez wymiany drobnych podarunków, a nawet wspólnego odśpiewania „We love you” – przyśpiewki znanej z ostatnich mistrzostw Europy w piłce nożnej.

Istotnym elementem, odbywającego się już po raz trzeci spotkania młodzieży pod hasłem „Jesteśmy razem”, była wizyta w obozie zagłady w Treblince. Po raz pierwszy poza uczniami z Polski i Izraela wzięli w niej udział również młodzi Białorusini. Delegacja polsko-izraelska oddała hołd ofiarom znajdującego się w pobliżu dawnego obozu pracy. Po odegraniu hymnów Polski i Izraela, 6 zniczy, symbolizujących 6 mln ofiar Holokaustu, zapalili: Dariusz Piątek, wicewojewoda mazowiecki, Dorota Keller-Zalewska, zastępca dyrektora Muzeum Historii Żydów Polskich, Eli Shaish, dyrektor w Ministerstwie Edukacji Izraela, Jan Słomiak, burmistrz Kosowa Lackiego, dwóch ocalonych oraz przedstawiciele młodzieży.

– Jesteśmy braćmi jednej ziemi. Wieki wspólnej doli i niedoli – długa wspólna droga – jedno słońce nam przyświeca – mówił podczas uroczystości Dariusz Piątek, wicewojewoda mazowiecki. – Słowa Janusza Korczaka zawsze przychodzą mi na myśl, kiedy jestem w takim miejscu, jak Treblinka, bo oto bracia zostali rozdzieleni, a zdarzyło się to w ich własnym domu. Brzmią one jeszcze wymowniej tym bardziej, że w Polsce obchodzimy właśnie rok korczakowski. Odzyskanie tego, co straciliśmy jest niemożliwe, ale przecież przyświeca nam to samo słońce, o którym pisał Korczak. Przed 70. laty było ono świadkiem wielkich tragedii i teraz jest świadkiem tego, że potrafimy pamiętać. Czas goi rany, ale w tym przypadku nie może zatrzeć pamięci. Dlatego tak ważne jest, że spotykamy się właśnie tu, by przypomnieć sobie o naszym wspólnym losie. Treblinka to największy cmentarz na Mazowszu. Nie znajdziemy na nim jednak imion ani nazwisk, a mimo to nie jest miejscem bezimiennym. Gospodarzem każdego z ponad 270 kamieni jest inna miejscowość, z której pochodzili przywożeni tutaj Żydzi.

– Akurat w tym miejscu musimy obiecać, że będziemy pamiętać, aby pamiętał świat – podkreśla Eli Shaish, dyrektor w Ministerstwie Edukacji Izraela. – W tej straszliwej sytuacji zła i okrucieństwa pojawiają się jednak małe światełka nadziei. Jest to opowieść o bohaterstwie i poświęceniu polskich Sprawiedliwych, którzy niejednokrotnie zapłacili życiem swoim i swoich rodzin za pomoc Żydom. Sprawiedliwi pokazali nam swoją bohaterską postawą, że miłość do człowieka jest najważniejszą wartością. W Treblince pochowane są nie tylko kości pomordowanych lecz także ludzkie sumienie, które powinniśmy wskrzesić. Musimy razem – Polacy i Żydzi – pamiętać i dzięki temu zmienić świat na lepsze.

– Wszyscy, którzy tutaj przyjeżdżamy możemy łatwo wpaść w pułapkę wielkich liczb – uważa Dorota Keller-Zalewska. – Zamiast skupienia na nich, spróbujmy sobie wyobrazić twarz każdej kobiety, każdego mężczyzny i dziecka pochłoniętego przez piekło tego obozu. Zamiast kilkuset, pomyślmy, że tych dużych kamieni jest tu blisko milion. Wybitni badacze, którzy w Muzeum Historii Żydów Polskich zajęli się stworzeniem wystawy o Zagładzie Żydów na ziemiach polskich zdecydowali, że to właśnie Treblinkę obok Auschwitz wybrano jako główny temat i symbol opowieści o wymordowaniu narody żydowskiego.

Uroczystości w Treblince zorganizowano z inicjatywy Jacka Kozłowskiego, wojewody mazowieckiego, we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich i Muzeum Walki i Męczeństwa w Treblince. Organizatorem warsztatów dla młodzieży i samorządowców było Muzeum Historii Żydów Polskich, które od kilku lat prowadzi program Polskich Międzykulturowych Spotkań Młodzieży (PIYE). Projekt dofinansowała Fundacja Kronenberga.

Katarzyna Markusz