Uratują cmentarz w Grodzisku?

fot. Robert Augustyniak

Rada Miasta w Grodzisku Mazowieckim przygotowała plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym na cmentarzu żydowskim miałoby powstać osiedle mieszkaniowe wraz z podziemnym parkingiem. Na takie działania nie zgadza się Robert Augustyniak, lokalny działacz na rzecz upamiętnienia społeczności żydowskiej, oraz Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie.

Teren cmentarza żydowskiego w Grodzisku został po wojnie podzielony. Na jego niewielkiej części (działka nr 41) zachowano cmentarz. Pozostały obszar przejęła Spółdzielnia Samopomoc Chłopska (działka nr 20). Dziś tym terenem zarządza prywatna spółka, która prowadzi na nim… skup złomu. To tam znajduje się zabytkowa brama cmentarna z XIX wieku z hebrajskimi napisami.

Dyskusja publiczna nad przyjętymi w planie zagospodarowania rozwiązaniami odbyła się w Urzędzie Miasta w Grodzisku 24 listopada. Swoje zastrzeżenia do planu złożył wówczas Robert Augustyniak. „Pokazałem mapy tego terenu z 1927 i 1934,” mówi. „Wynika z nich jasno, że teren cmentarza był znacznie większy niż współcześnie wydzielona część. Wydaje się, że radni nie mieli o tym pojęcia. Liczę na to, że teraz zmienią swoje plany”.

„Potwierdzam fakt prowadzenia procedury planistycznej dotyczącej opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie Cmentarza Żydowskiego. Projekt planu został sporządzony na podstawie dokumentów udostępnionych przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie na etapie składania wniosków do planu, w szczególności decyzji o wpisie do rejestru zabytków,” mówi Paweł Dąbrowski, Naczelnik Wydziału Planowania Przestrzennego. „Procedura planistyczna jest obecnie na etapie wyłożenia do publicznego wglądu . W związku z uwagami dotyczącymi Cmentarza Żydowskiego, Burmistrz Grodziska Mazowieckiego zwrócił się do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie o pomoc w określeniu historycznych granic Cmentarza. Po uzyskaniu wszelkich niezbędnych informacji, założenia planu będą ponownie analizowane i zmieniane tak, aby wyrażały pełen szacunek dla miejsc kultu religijnego.”

GrodziskMazowieckiMapaCmentarz

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie również chce wnieść zastrzeżenia do planu zagospodarowania. Złożyła również wniosek do konserwatora zabytków o wpis do rejestru w przedwojennych granicach hipotecznych cmentarza żydowskiego.

“Biorąc pod uwagę nowe fakty, ujawnione podczas dyskusji publicznej w dniu 24 listopada br. – podjąłem decyzję o wstrzymaniu dalszej procedury, do czasu wyjaśnienia wszystkich wątpliwości,” powiedział nam burmistrz Grodziska, Grzegorz Benedykciński. “Dziękuję za zwrócenie uwagi i deklaruję, że dołożę wszelkich starań, aby nowy plan zagospodarowania przestrzennego, który stanowi prawo miejscowe nawiązał do historii narodu żydowskiego, zamieszkującego na terenie Grodziska Mazowieckiego.”

Burmistrz zwrócił się również do GWŻ w Warszawie o pomoc w określeniu historycznych i faktycznych granic cmentarza.

„Społeczność żydowska w Polsce jest na tyle niewielka, że nie jesteśmy w stanie na bieżąco monitorować wszelkich spraw związanych z cmentarzami, synagogami i innymi miejscami ważnymi z punktu widzenia przedwojennych, lokalnych społeczności,” podkreśla Piotr Kadlčík, przewodniczący Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. „Dlatego cenimy inicjatywy takich osób, jak pan Robert Augustyniak, które dbają o lokalną historię i o to, by nie została ona zapomniana. Dziękuję również burmistrzowi Grodziska za szybką reakcję i chęć współpracy w tym zakresie.”

Katarzyna Markusz