Roczne podyplomowe studia polsko-żydowskie

Roczne podyplomowe studia polsko-żydowskie przy IBL PAN. Pierwsze zajęcia już w marcu 2016.

Studia umożliwiają zapoznanie się z wybranymi aspektami kultury i historii, w których nastąpiło spotkanie i wzajemne przenikanie się elementów żydowskich i polskich. Z założenia interdyscyplinarny, program studiów polsko-żydowskich wpisuje się w ten sposób zarówno w ramy studiów żydowskich, jak i studiów nad kulturą polską. Zajęcia prowadzą najwyższej klasy specjalistki i specjaliści:

Prof. Agata Bielik – Robson, dr Sebastian Duda, dr Karolina Krasuska, dr Barbara Krawcowicz, dr Bartosz Krupa, dr Alina Molisak, prof. dr hab. Stanisław Obirek, dr Małgorzata Pakier, dr Renata Piątkowska, dr Anna Rosner, Kazimiera Szczuka, dr Hanna Węgrzynek, dr Tomasz Żukowski.

TERMINY
19-20.03.2016
2-3.04.2016
23-24.04.2016
7-8.05.2016
21-22.05.2016
4-5.06.2016
18-19.06.2016

Więcej informacji: http://studiazydowskie.edu.pl/

Opisy wybranych zajęć:

Sztetl, dr Hanna Węgrzynek – Na zajęciach zastanowimy się jak doszło do ukształtowania się sztetli – symbolu żydowskiego życia w diasporze. Przyjrzymy się życiu gmin żydowskich od początku ich istnienia na ziemiach polskich, omówimy zasady, jakimi się rządziły i jak one się zmieniały. Zajmiemy się życiem codziennym oraz relacjami ze społecznością chrześcijańską, zwracając szczególną uwagę na kwestie przenikania kulturowego. Poruszymy również znaczenie terminu getto i zastanowimy się czy istniały one na ziemiach polskich w okresie nowożytnym.

Literatura Zagłady, dr Tomasz Żukowski – W ciągu zajęć prześledzimy na konkretnych przykładach strategie opowiadania o Zagładzie przez jej ofiary – polskich Żydów – oraz polskie, nieżydowskie otoczenie. Analiza tekstów połączona będzie z analizą ich recepcji. Celem zajęć jest nie tylko zrozumienie różnych sposobów mówienia o Holocauście, ale także próba zrozumienia mechanizmów kulturowych – dyskursów i praktyk – wpływających na ich społeczne funkcjonowanie.

Sztuka żydowska, dr Renata Piątkowska – Zajęcia podzielone będą na następujące bloki tematyczne: 1) Sztuka i Religia, 2) Żydowska Sztuka Synagogalna (u korzeni tradycyjnej kultury wizualnej polskich Żydów), 3) Sztuka i Społeczeństwo (artyści i żydowska nowoczesność w Polsce: narodowa sztuka żydowska a budowanie nowoczesnej społeczności Żydów polskich w kontekście ruchów politycznych, kulturowych i społecznych przełomu XIX i XX wieku; nowoczesne żydowskie uniwersum symboliczne przed 1939 rokiem; sztuka i kobiety) oraz 4) Sztuka i Zagłada (sztuka w gettach i obozach; pamięć Zagłady w sztuce).

Wstęp do studiów polsko-żydowskich, dr Anna Rosner – W trakcie zajęć zajmiemy się podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi polsko-żydowskiej koegzystencji. Poruszymy kwestię tego, kim są Żydzi, i zastanowimy nad problemami obcości i (auto)identyfikacji. Następnie prześledzimy historię żydowskiej diaspory w Polsce do roku 1939, koncentrując się na momentach kluczowych z punktu widzenia współistnienia. Ostatnie spotkania poświęcone zostaną problemowi antyjudaizmu i antysemityzmu przed rokiem 1939, wraz z omówieniem ich skutków.

Historia polsko-żydowska i polsko-izraelska po II wojnie światowej, Michał Sobelman – Zajęcia poświęcone będą relacjom polsko –żydowskim i polsko-izraelskim w okresie po drugiej wojnie światowej aż do czasów współczesnych. Zajmiemy się m.in. następującymi zagadnieniami: Zostać czy wyjechać, dylematy Żydów polskich po holokauście. Próby odrodzenia żydowskiego życia w PRL. Powstanie Państwa Izrael i nawiązanie stosunków dyplomatycznych z PRL. „Widziane z Krzywickiego” – Polska Ludowa w świetle depeszy izraelskich dyplomatów. Fale emigracji do Izraela. Izrael wobec problematyki Zagłady. „Polska w Izraelu” – przypadek Marka Hłaski oraz polska literatura i prasa w Izraelu. „Mała stabilizacja” lat 60-tych a problem żydowski w PRL. Marzec 67 i jego echa w Izraelu. Izrael w cieniu wojny. Wzlot i upadek kibuców. Sprawa żydowska w Polsce w drugiej połowie lat 80- tych. Odnowienie stosunków dyplomatycznych między Polską a Izraelem. Relacje polsko-izraelskie po 1989 r. relacje polityczne, kulturalne i między ludzkie. Przyjazdy młodzieży izraelskiej do Polski.

Motywy żydowskie w literaturze polskiej, mgr Kazimiera Szczuka – Kurs będzie poświęcony figurze matki Żydówki . Od mitycznej “matki obcej” Mickiewicza , przez jego żonę Celinę, pochodzącą z rodziny frankistowskiej, po okres okupacji, marzec ’68, wreszcie; doświadczenia najmłodszego, “trzeciego pokolenia” – odtwarza się historia “złego pochodzenia”, “zamaskowania”, milczenia, zerwania. Zajęcia oparte będą na pracach historycznych, tekstach literackich, tekstach należących do literatury faktu, wreszcie – na ikonografii.

Tożsamość żydowska, dr Alina Molisak – Zajęcia poświęcone tożsamości żydowskiej, która kształtowała się na terenach wschodnioeuropejskiej diaspory. Przykładami będą tu przede wszystkim utwory literackie – pisane w różnych językach w XX i XXI wieku.

Zagłada jako wyzwanie, dr Bartosz Krupa – na zajęciach traktować będziemy Zagładę jako Das Ereignis Auschwitz, w rozumieniu, jakie nadali temu pojęciu Alan Milchman i Alan Rosenberg w opublikowanej w Polsce książce “Eksperymenty w myśleniu o Holocauście”. Jest to wydarzenie przekształcające, nieustannie aktualne i „palące”, które wywołało cywilizacyjne pęknięcie w naszym – ufundowanym na oświeceniowym projekcie – świecie. Zagłada stanowi wyraźną cezurę dziejową, to – jak zauważył Przemysław Czapliński – „kamień nagrobny nowoczesności i płynny fundament ponowoczesności”. Przy próbach opisania go przy pomocy dowolnych środków – relacji świadków, narracji historycznych, socjologicznych, filozoficznych czy literackich wyłania się wiele problemów, co owocuje całą siecią metodologicznych, ale i egzystencjalnych dróg obranych przez badaczy zajmujących się Zagładą. Przyjrzymy się zatem równolegle samemu wydarzeniu, jego genezie, głównym etapom, jak i dalekosiężnym konsekwencjom, przede wszystkim dla rozmaitych prób jego reprezentacji.

Pamięć polska, pamięć żydowska, dr Małgorzata Pakier – podczas zajęć przedstawione i przedyskutowane zostaną główne stanowiska wobec pamięci Zagłady w polskiej powojennej i współczesnej debacie, włączając historiografię, literaturę, publicystykę i media, film oraz ekspozycję stałą Muzeum POLIN. Omówione zostanie pojęcie konfliktu pamięci oraz główne argumenty tego konfliktu po stronie polskiej i żydowskiej. Kontekstem dla dyskusji będą procesy upamiętniania w innych krajach Europy i na poziomie transnarodowym.

Judaizmy współczesne, dr Barbara Krawcowicz – wielość form żydowskiego życia religijnego i religijnej refleksji zdaje się sugerować, iż powinniśmy mówić raczej o różnych judaizmach niż o jednym judaizmie. W czasie zajęć przyjrzymy się bliżej rozmaitym postaciom judaizmu oraz temu, jak zmieniały się one w odpowiedzi na wydarzenia oraz procesy społeczne, kulturowe i polityczne.

Dialog żydowsko-chrześcijański, prof. dr hab. Stanisław Obirek – Dialog żydowsko chrześcijański to jedno z najbardziej fascynujących zjawisk w kulturze XX i XXI wieku. Choć został sprowokowany tragicznym wydarzeniem Zagłady Żydów europejskich, która dokonała się w sercu chrześcijańskiej Europy, to przyniósł rewolucyjne wręcz zmiany w sposobie wzajemnego postrzegania obu wspólnot. Ze względu na polski kontekst zajęć będą uwzględniane przede wszystkim dokumenty Kościoła katolickiego oraz deklaracje Żydów amerykańskich gdzie dialog żydowsko-chrześcijański rozwija się w sposób najbardziej dynamiczny. W trakcie pięciu spotkań zostaną poruszone następujące tematy: 1. Chrześcijaństwo wobec Żydów na przestrzeni wieków, 2. Sobór Watykański II – przełom w stosunku do innych religii, zwłaszcza do judaizmu, 3. Rabin Abraham J. Heschel i kardynał Augustyn Bea – autorzy przełomu, 4. Recepcja Vaticanum II w Polsce, 5. „Dabru emet” i inne dokumenty żydowskie.