25. Marsz Żywych

fot. Marek Lach

5 maja na terenie byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz odbył się 25. Marsz Żywych. Kilka tysięcy osób, przede wszystkim młodych Żydów z ponad 40 krajów, ale także duża grupa polskiej młodzieży, przeszło spod bramy „Arbeit macht frei” w byłym obozie Auschwitz I na teren byłego obozu Auschwitz II-Birkenau.

Sygnałem do rozpoczęcia Marszu był dźwięk szofaru, baraniego rogu, który w żydowskiej tradycji nawołuje do pokuty.

Tegoroczny Marsz odbył się 80 lat po uchwaleniu tzw. norymberskich ustaw rasowych, które stały się fundamentem antyżydowskiej polityki w Niemczech. W tym roku mija też 70 lat od zakończenia procesu norymberskiego, podczas którego osądzeni zostali przywódcy odpowiedzialni za zbrodnie niemieckiej III Rzeszy.

Główne uroczystości odbyły się przy pomniku upamiętniającym ofiary obozu położonym w pobliżu ruin komór gazowych i krematoriów II i III. Zapłonęło tam sześć symbolicznych zniczy symbolizujących sześć milionów ofiar Holokaustu. Na zakończenie ceremonii wspólnie odmówiono kadisz – żydowską modlitwę za zmarłych.

W wielu miejscach na terenie byłego obozu uczestnicy Marszu zostawili drewniane tabliczki z nazwiskami pomordowanych, symbolizujące żydowskie nagrobki – macewy. Wiele z nich znalazło się na torach znajdujących się przy rampie, gdzie niemieccy lekarze SS dokonywali selekcji przywożonych z całej Europy Żydów.

Marsz Żywych jest częścią międzynarodowego projektu edukacyjnego, który odbywa się w Polsce i Izraelu. Przez prawie tydzień grupy odwiedzają miejsca związane z tradycją żydowską oraz Zagładą. Druga część programu odbywa się w Izraelu.

Marsze Żywych organizowane są od 1988 r. w Dniu Pamięci o Zagładzie (Jom HaSzoa), którego data związana jest z powstaniem w getcie warszawskim. W pierwszym marszu wzięło udział około 1,5 tysiąca Żydów. Od 1996 r. odbywają się corocznie. Największy miał miejsce w 2005 r., w 60. rocznicę wyzwolenia Auschwitz, kiedy uczestniczyło w nim około 20 tys. osób.

Holokaust stanowił bezprecedensową próbę masowego mordu przy użyciu metod przemysłowych, która nigdy wcześniej i później nie była przeprowadzona w takiej skali. W założeniach miał doprowadzić do „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, czyli wymordowania całego narodu. W Auschwitz, największym ośrodku zagłady, Niemcy zgładzili ponad milion sto tysięcy ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców radzieckich i obywateli innych narodów.