Pogrom kielecki: „Potworna normalność”

„Mamy prace naukowców, mamy debatę ludzi, którzy mieszkają w Kielcach. To, czego nie mamy, to szersza, nienacechowana agresją dyskusja” – tak o sprawie historii pogromu kieleckiego mówił Piotr Kadlcik podczas spotkania w Muzeum Powstania Warszawskiego.

„Na ten temat napisano dużo” – podkreśla Piotr Zaremba. „Debata toczy się w gronie ludzi, którzy słabo przyswoili źródła i operują skrawkami informacji.”

„Ćwierć wieku temu pogrom był symbolem grozy, czymś odosobnionym. Podobnie jak pogrom w Jedwabnem” – uważa Adam Ostolski. „Takie spojrzenie nie daje się już utrzymać. Dzięki pracom naukowym prowadzonym przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów PAN takich czarnych punktów w historii przybywa. To nie wyjątki. To potworna, okrutna normalność. Po debacie o Jedwabnem pojawiła się refleksyjność pamięci i polityka historyczna – dzięki temu jesteśmy bardziej świadomi wymiaru politycznego, który wpływa na postrzeganie historii.”

„To, co się wydarzyło w Kielcach jest częścią naszej wspólnej polsko-żydowskiej historii” – przypomina Piotr Kadlcik. „Warto podkreślić tutaj fantastyczną pracę Bogdana Białka, o którym film „Przy Planty 7/9” właśnie jest pokazywany w kinach. Wtedy większość ludzi nie była bohaterami. Oni chcieli po prostu przeżyć. Takie rzeczy jak Kielce i Jedwabne wydarzyły się przed nami i musimy nauczyć się o tym rozmawiać.”

„Polacy mają więcej problemów z własną przeszłością i relacjami między sobą, niż z Żydami” – zauważa Piotr Zaremba. „Obcość ułatwia nie pomoc, rabunek. Wojna zaowocowała potanieniem życia ludzkiego. Łatwo było zabijać. Różni ludzie robili krzywdę sobie nawzajem. Polacy również zabijali Polaków. Kielce to nie jedyny pogrom, bo były też i inne.”

„Ludzie, którzy popełniali takie zbrodnie odwoływali się do tożsamości narodowej. Ludzie, którzy byli ofiarami, odwoływali się do człowieczeństwa” – mówi Adam Ostolski. „Jedni ludzie mordowali innych ludzi, chociaż nie musieli tego robić”.

Spotkanie w Muzeum Powstania Warszawskiego odbywało się 23 czerwca w ramach cyklu „Warszawa dwóch powstań”. W rozmowie udział wzięli:
Piotr Kadlčik – filolog, tłumacz, działacz społeczności żydowskiej w Polsce.
dr Adam Ostolski – socjolog, publicysta, polityk, członek zespołu „Krytyki Politycznej”.
Piotr Zaremba – dziennikarz, pisarz, komentator polityczny, zastępca redaktora naczelnego tygodnika „W Sieci”.

Prowadzenie:
dr Mikołaj Mirowski – historyk i publicysta, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, współpracownik „Liberté!” i Forum Żydów Polskich.