Europejskie dofinansowanie dla Centrum Edukacji o Auschwitz

Siedziba Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście powstanie w zaadaptowanym do tego celu budynku tzw. Starego Teatru. Projekt otrzymał dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach VIII osi priorytetowej Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020. Jego całkowity koszt to ponad 30 milionów złotych. Wsparcie unijne wyniesie ponad 20 milionów.

Decyzję o dofinansowaniu projektu, jako jednego z 9 z zakresu ochrony dziedzictwa kulturowego, podjął 21 lipca 2016 r. wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotr Gliński.

MCEAH

W marcu tego roku, podczas wręczania nominacji członkom Rady MCEAH, prof. Gliński powiedział: „Miejsce, w którym się znajdujemy to najlepsze miejsce do szukania tych odpowiedzi, do niesienia w świat przesłania, że dobre odpowiedzi, choć bardzo trudno je znaleźć i trudno niekiedy o tym przekonywać, jednak mimo wszystko istnieją. To jest najlepsze miejsce do edukowania o ludzkich powinnościach i wyborach. I taki jest, jak myślę, sens istnienia Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście”. Zapewnił on wówczas także o pełnym wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla projektu adaptacji budynku tzw. Starego Teatru na siedzibę Centrum Edukacji.

W nowej siedzibie znajdą się m.in. nowoczesna sala audytoryjna, multimedialne sale wykładowe, przestrzeń wystawiennicza, biblioteka oraz stanowiska do samodzielnej pracy naukowej.

– Odpowiednio przygotowana siedziba MCEAH to niezbędne narzędzie edukacji. Po jej otwarciu możliwe wreszcie będzie wprowadzenie długo oczekiwanych zajęć wprowadzających i podsumowujących, a także uzupełniających samą wizytę. Seminaryjne przestrzenie wypełnią się dyskusjami, pytaniami, dialogiem i refleksją. W Starym Teatrze będzie można wysłuchać świadectw świadków historii. Duża sala konferencyjna stanie się miejscem ważnych międzynarodowych konferencji i debat – powiedział dyrektor MCEAH i zastępca dyrektora Muzeum Andrzej Kacorzyk.

Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście powstało w 2005 roku i jest integralną częścią Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Zajmuje się nauczaniem o historii Holokaustu i niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Naucza o tragicznych losach Żydów, Polaków, Romów, sowieckich jeńców wojennych i losach wszystkich innych grup Ofiar przetrzymywanych i zamordowanych w Auschwitz.

Centrum Edukacji prowadzi działania skierowane zarówno do młodzieży szkolnej, jak i do nauczycieli i pedagogów, dla różnych grup zawodowych, w tym także dla grup „wykluczonych” społecznie. Organizuje m.in. pobyty studyjne dla młodzieży, konferencje, projekty edukacyjne, szkolenia, studia, wystawy, a także udostępnia materiały do samodzielnej edukacji przez Internet.

Tylko w ubiegłym roku we wszystkich specjalistycznych projektach edukacyjnych MCEAH wzięło udział ponad 11 tys. uczestników, nie wliczając w to ponad 600 wolontariuszy i stażystów z całego świata, którzy pomagając w codziennej pracy Muzeum, jednocześnie dogłębnie poznają Miejsce Pamięci i jego historię.

– Edukacja o najczarniejszej karcie w historii ludzkości jest dziś podstawą zrozumienia świata oraz rozeznania własnych wyborów i odpowiedzialności. Z tego względu z roku na rok coraz więcej państw decyduje się wspierać wyjazdy do Miejsca Pamięci Auschwitz, licząc, że ta chwila refleksji odbije się na obywatelskich i aksjologicznych postawach dorastających do dorosłości ludzi. Rozwój MCEAH i zadomowienie tej instytucji w Starym Teatrze otwiera wielkie perspektywy odpowiedzi na ową rosnącą potrzebę. Zwłaszcza w dzisiejszym świecie, ta inwestycja jest po prostu niezbędna – podkreślił dyrektor Muzeum dr Piotr M. A. Cywiński.

Budynek tzw. Starego Teatru powstał przed II wojną światową. Był on częścią koszar Wojska Polskiego, na terenie których wiosną 1940 r. niemiecki okupant utworzył obóz koncentracyjny Auschwitz. W czasie wojny w budynku mieściły się m.in. obozowe magazyny. W latach 1984-93 był on siedzibą klasztoru kontemplacyjnego Sióstr Karmelitanek Bosych. Potem dzierżawiło go Stowarzyszenie Ofiar Wojny. Po licznych perypetiach w marcu 2002 r. Sąd Rejonowy w Oświęcimiu uznał, że Stowarzyszenie ma wydać budynek Skarbowi Państwa. W kwietniu 2004 r. budynek Starego Teatru został przekazany przez Skarb Państwa Państwowemu Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Adaptację budynku można było rozpocząć już wiele lat temu. W 2007 r. rozpoczęcie realizacji uniemożliwił brak uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wokół Pomnika Zagłady. Dopiero w 2009 r. dzięki staraniom Muzeum inwestycja uzyskała statusu celu publicznego, co umożliwiało rozpoczęcie prac. Członkowie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej zaapelowali wówczas do Rządu RP, aby udzielił Muzeum koniecznego wsparcia finansowego. Apel ten ponowiono w roku 2011.

W 2012 r. znaleziono darczyńcę gotowego sfinansować aż 3/4 kosztów całej inwestycji. Wówczas Muzeum wystąpiło do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o przekazanie budynku i terenu wokół Starego Teatru. Ze względu na odmienną interpretację regulacji na poziomie ustawowym dotyczących kwestii własnościowych nie było to jednak możliwe. Próby znalezienia porozumienia na punkcie prawnym trwały ponad rok, trwały także rozmowy mające na celu podtrzymać zainteresowanie sponsora. O ile kompromisowe rozwiązanie prawne znaleziono i budynek Starego Teatru został w końcu przekazany Muzeum, to darczyńca, ze względu na przedłużające się procedury, podjął decyzję o wycofaniu się ze wsparcia projektu. Na jego realizację pozwoli teraz dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej.