Relacja z seminarium „Świadectwa Zagłady” w Żydowskim Instytucie Historycznym

W dniach 1-4 sierpnia uczestniczyłam w seminarium dla nauczycieli i edukatorów „Świadectwa Zagłady”. Organizatorem był Żydowski Instytut Historyczny.

Pierwszy dzień zajęć poświęcono omówieniu Archiwum Ringenbluma jako najważniejszego świadectwa Zagłady. Wysłuchaliśmy kilku wykładów na ten temat. Zaprezentowano nam materiały archiwalne wykorzystywane przez Dział Edukacji ŻIH oraz zasoby Centralnej Biblioteki Judaistycznej.
Jan Jagielski pokazał interesujące dokumenty i zdjęcia dotyczące lokalnego dziedzictwa Żydów polskich.

Następnie cześć grupy zwiedziła z przewodnikiem Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, pozostali zaś obejrzeli wystawy prezentowane w Żydowskim Instytucie Historycznym.

2 sierpnia odwiedziliśmy Muzeum Walki i Męczeństwa w Treblince. Wizyta studyjna w tym obozie zagłady połączona była z uroczystościami rocznicowymi na pamiątkę buntu więźniów. W uroczystościach uczestniczyła wdowa po Samuelu Willenbergu – Krystyna. Już w drodze do Treblinki mieliśmy niepowtarzalną okazję posłuchania jej wspomnień. Pod pomnikiem Ofiar Pomordowanych głos zabrali: Krystyna Willenberg, prof. Paweł Śpiewak, ambasador Czech Jakub Karfik.

Profesor Śpiewak podkreślił, że w Treblince zginęło ponad 900 tys. Żydów. W większości pozostali oni anonimowi. Dopiero teraz podejmowane są wysiłki, aby przywrócić im imiona.

Odczytany został list ambasador Izraela Anny Azari. Modlił się rabin Michael Schudrich.

Następnie dr Edward Kopówka – kierownik Muzeum w Treblince oprowadził nas po terenie byłego obozu. To miejsce, ukryte w lesie, z pomnikiem i cmentarzem kamieni robi przejmujące wrażenie…

Po zakończeniu zwiedzania wysłuchaliśmy interesującego wykładu prof. Andrzeja Żbikowskiego dotyczącego kontekstów badań nad Holokaustem.

Trzeci dzień zajęć poświęcony był Zagładzie w literaturze polskiej.

ZIHEdukatorzy2 ZIHEdukatorzy3

Odbyliśmy niezwykle interesujący spacer prowadzony przez Olgę Szymańską. Opowiedziała o historii getta warszawskiego w oparciu o dzienniki, pamiętniki oraz inne dokumenty pisane w czasie Zagłady. Wysłuchanie tych słów w przestrzeni dawnego getta sprawiło niezwykłe wrażenie. Zobaczyliśmy między innym budynek dawnych sądów na Lesznie, którędy Żydzi w czasie wojny przechodzili na stronę aryjską. Byliśmy też na ulicy Chłodnej, nad którą przebiegała słynna kładka łącząca małe i duże getto, znana z wielu zdjęć i filmów. W tej okolicy zachował się jeszcze budynek pamiętający czasy okupacji.

Ostatni dzień dotyczył Zagłady w przedstawieniach filmowych. Zaprezentowany został „Niedokończony film” Yael Hersonski. Następnie wysłuchaliśmy wykładu dr Bartosza Kwiecińskiego z wykorzystaniem fragmentów filmów fabularnych (m.in. „Zakazane piosenki”, „Wybór Zofii”, serial „Holokaust”).

Zajęcia zakończyły się dyskusją na temat współczesnych problemów w nauczaniu o Zagładzie.

Seminarium było bardzo interesujące, umożliwiło mi pogłębienie wiadomości na temat Zagłady. Jego koncepcja była ciekawie pomyślana. Na tego typu zajęciach zdobywam narzędzia i nowe umiejętności potrzebne w pracy edukacyjnej z młodzieżą. Bardzo interesująca była wizyta studyjna w Muzeum w Treblince i spacer po dawnym getcie. Zobaczenie na własne oczy tych miejsc, przebywanie w tej przestrzeni było niezwykle poruszające. Cennym efektem seminarium była też dla mnie wymiana doświadczeń z nauczycielami z różnych stron Polski.

Małgorzata Andrychowicz