„Auschwitz, fabryka śmierci” – nowa wystawa czasowa

„Auschwitz, fabryka śmierci. Codzienność oraz topografia obozu koncentracyjnego i zagłady” to tytuł ekspozycji, którą do 30 października będzie można oglądać w budynku obozowej pralni na terenie byłego obozu Auschwitz I. Wystawę przygotowało Centrum Dokumentacji Nazizmu w Kolonii, a także Peter Siebers i prof. Gideon Greif, we współpracy z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Wystawa składa się z plansz, stanowisk multimedialnych, makiety krematorium oraz zestawu planów i map zawierających komplet planów budowlanych stworzonych przez niemieckich architektów, których zadaniem była rozbudowa obozowego kompleksu. „Trzonem naszej wystawy są rysunki techniczne i plany architektoniczne, które stanowią pełną dokumentację tak zwanego obozu macierzystego. Pokazujemy również rekonstrukcje obozu zagłady Auschwitz II-Birkenau oraz obozu w Monowitz. Rysunki techniczne zestawiamy z rysunkami wykonanymi przez więźniów oraz ich biografiami. W ten sposób technokracja terroru i zagłady staje naprzeciw pełnej cierpienia codzienności więźniów. Dzięki stanowiskom multimedialnym prezentowane są także świadectwa ocalałych” – napisali autorzy ekspozycji.

– Prezentowane tu plany architektoniczne są świadectwem pewnej myśli, która zrodziła się na tę skalę po raz pierwszy w historii ludzkości. Pokazują one to, co najmocniej wyróżniało Auschwitz jako niemiecki obóz koncentracyjny, ale przede wszystkim jako machinę Zagłady. Było to olbrzymie zamierzenie planistyczne i architektoniczne: z własną logistyką, logiką, z przemyślanymi wyborami urbanistycznymi, ze zmieniającymi się koncepcjami, nad którymi nieustannie pracował obozowy Bauleitung pod kierunkiem inżynierów i architektów SS. Zdawali sobie oni doskonale sprawę z roli każdego metra inwestycji, którą tworzyli. Wystawa ta pokazuje nie tyle skalę zbrodni, co skalę ludzkiej wyobraźni i zdolności do skrupulatnego tworzenia machiny absolutnego zła – powiedział podczas otwarcia dyrektor Muzeum Auschwitz dr Piotr M. A. Cywiński.

Dyrektor Centrum Dokumentacji Nazizmu w Kolonii dr Werner Jung podkreślił, iż fakt prezentacji wystawy w Miejscu Pamięci Auschwitz jest dla niego ogromnym zaszczytem. – Bardzo dziękuję za bardzo dobrą współpracę z Muzeum Auschwitz nad przygotowaniem tego projektu. Naszym zdaniem będzie on odgrywał bardzo ważną rolę w badaniach i edukacji. Jego pierwszą odsłoną jest polsko-angielska wystawa, która była już pokazywana w Łodzi, a po Miejscu Pamięci Auschwitz pojedzie m.in. do Łodzi, Gliwic i Warszawy. Druga jego odsłona to wystawa w wersji niemiecko-angielskiej, która jest od 1,5 roku prezentowana w naszej siedzibie. Trzecim elementem natomiast będzie trójjęzyczna publikacja, która ukaże się niebawem – powiedział.

Jak napisali autorzy ekspozycji, „Auschwitz” to słowo którego dziś często używa się jako metafory najokrutniejszych zbrodni popełnionych przez nazistowskie Niemcy. „Auschwitz” to przede wszystkim symbol Holokaustu – eksterminacji europejskich Żydów. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau był największym ośrodkiem zagłady w ramach tak zwanego „Endlösung der Judenfrage” (ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej). Jednocześnie „Auschwitz” to symbol wyjątkowego cierpienia narodu polskiego pod okupacją niemiecką. „Auschwitz” to wreszcie ważne miejsce pamięci o ludobójstwie Sinti i Romów, jak również symbol cierpienia radzieckich jeńców wojennych.

„Swoista uniwersalizacja pojęcia Auschwitz oznacza jednak, że wydarzenia historyczne schodzą często na dalszy plan. Przestają mieć związek z konkretną przestrzenią geograficzną, a pamięć o ofiarach i sprawcach się zaciera. Celem wystawy jest pokazanie, iż Auschwitz było konkretnym punktem na mapie. Nasza wystawa to pierwsza tak szczegółowa rekonstrukcja miejsca kaźni w jego wymiarze planistycznym i architektonicznym” – czytamy.

Wystawę, a także towarzyszący jej program edukacyjny, wsparło Ministerstwo Spraw Zagranicznych RFN, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, jak również kasa oszczędnościowa Sparkasse Köln Bonn i kolońskie przedsiębiorstwo komunikacji publicznej Kölner Verkehrsbetriebe AG.

Polsko-angielska wystawa „Auschwitz, fabryka śmierci. Codzienność oraz topografia obozu koncentracyjnego i zagłady” będzie prezentowana w budynku pralni na terenie byłego obozu Auschwitz I w godz.: 9:00-17:00 we wrześniu oraz w godz.: 9:00 do 16:00 w październiku.