Węgierskie Lwy Judy w Galicji

Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie zaprasza 12 grudnia o godz. 14 na uroczyste otwarcie wystawy pt. „Węgierskie Lwy Judy w Galicji”, a o godz. 18 na „NIGUN: Nigun plays Bartok” – koncert towarzyszący otwarciu wystawy.

Wystawa „Węgierskie Lwy Judy” przenosi nas na terytorium monarchii austro-węgierskiej, która wkrótce – w wyniku Wielkiej Wojny – zniknie z map Europy. Wystawa prezentuje niewielki, ale bardzo ciekawy fragment wojennej historii: udział węgierskich żydowskich żołnierzy w walkach na froncie wschodnim na terenie Galicji oraz kontekst historyczny, społeczny i religijny militarnego zaangażowania węgierskich Żydów, a także ich kontakty z cywilną ludnością żydowską Galicji.

W armii Austro-Węgier walczyli żołnierze wszystkich nacji, grup etnicznych i wyznaniowych zamieszkujących to rozległe imperium. Mieszkańcy Galicji walczyli w c.k. armii ramię w ramię z Austriakami, Węgrami, czy Czechami. Szacunki dotyczące żydowskich żołnierzy wahają się od 275.000 do 400.000 wojskowych pochodzących z różnych krajów Monarchii. Na wszystkich frontach I wojny światowej, w różnych armiach, walczyło około 1,5 miliona Żydów, a ich udział procentowy w poszczególnych armiach zwykle przewyższał odsetek ludności żydowskiej w całkowitej populacji danego kraju.

Prezentowane na wystawie materiały ukazują też stosunek Żydów z Austro-Węgier do ich wielokulturowej ojczyzny, opartej na pokojowym współistnieniu różnych ludów i lojalność wobec panującego Franciszka Józefa oraz jego następcy. Odzwierciedlają też w pewnym stopniu złożoną tożsamość Żydów węgierskich: religijną – wyznawców judaizmu, polityczną – poddanych Cesarza Austrii i Króla Węgier i kulturową – węgierską. Budowana z różnych elementów tożsamość i poczucie przynależności do szeregu równoległych lub powiązanych wspólnot były zresztą dość powszechne w całej Monarchii. Po jej upadku nic już nie było takie samo.

O koncercie:
Nigun to jeden z ważniejszych węgierskich zespołów klezmerskich. Zespół osiągnął wielki sukces na wielu prestiżowych festiwalach muzycznych, m.in. Technopolis Jazz Festival w Atenach, Bravo Art Festival w Brukseli, Klezmore Fest we Wiedniu, Jazz Festival w Brnie, Jazz Festival w Bansku (Bułgaria), the Mol Jazz Festival, Sziget Festival, Mediawave czy Summer Jewish Festival w Budapeszcie, a także na wielu imprezach w całej Europie i w Stanach Zjednoczonych. Zespół współpracował z różnymi muzykami, takimi jak John Zorn, Don Byron, Steven Bernstein, Frank London, Matt Darriau (Klezmatics), Frank Möbus, Daniel Erdmann, Mihaly Dresch, Miklos Lukacs oraz Daniel Szabo.

Nowy repertuar zespołu Nigun bazuje na utworach najważniejszego węgierskiego kompozytora, Beli Bartoka. Bartok zafascynowany był nie tylko muzyką ludową, ale także jazzem i muzyczną improwizacją. Był żywo zainteresowany improwizacją jako formą stylu muzycznego. Świadectwem tych zainteresowań była improwizacje na temat Węgierskich Pieśni Chłopskich ale i utwór skomponowany muzyka jazzowego, Benny’ego Goodmana. W twórczości zespołu Nigun objawia się geniusz muzyczny Bartoka, równocześnie jednak zespół utrzymuje własne rozpoznawalne brzmienie.

Skład zespołu:
András Párniczky – gitara
Péter Bede – instrumenty stroikowe
Ernő Hock – bas
István Baló – perkusja