„Obcy w domu” – program Muzeum Polin wokół Marca’68

fot. Elżbieta Turlejska, Muzeum POLIN

Muzeum Historii Żydów Polskich inauguruje program „Obcy w domu. Wokół Marca ‘68”. Przez kolejne półtora roku POLIN zorganizuje szereg wydarzeń przywracających pamięć o przyczynach i skutkach Marca ’68. Kulminacją programu w 50. rocznicę antysemickiej kampanii będzie otwarcie wystawy czasowej. Zapraszamy na wydarzenia z udziałem emigrantów marcowych i świadków tamtych historii już 7 i 8 marca w Muzeum POLIN.

Pięćdziesiąt lat temu z Polski musiało wyjechać kilkanaście tysięcy osób uznanych za „obce”. W Muzeum POLIN szukamy odpowiedzi na pytanie: dlaczego?

W marcu 1968 r. władze komunistyczne rozpętały antysemicką kampanię propagandową. Była to reakcja na ogólnopolską falę protestów studentów i inteligencji zapoczątkowaną wiecem na Uniwersytecie Warszawskim 8 marca 1968 r. Cynicznie grając na antyżydowskich resentymentach, władze chciały w ten sposób zohydzić w oczach społeczeństwa środowisko stające w obronie coraz bardziej ograniczanych przez partię komunistyczną swobód intelektualnych. Odpowiedzią reżimu Władysława Gomułki było więc nie tylko brutalne tłumienie demonstracji i aresztowania ich uczestników, ale także oskarżenia, że są oni tzw. agentami syjonizmu. Fakt, że niektórzy z uczestników protestów mieli żydowskie pochodzenie, stał się pretekstem do ataku na całą społeczność żydowską w Polsce. Skutkiem Marca ’68 była pacyfikacja polskiego życia intelektualnego i wymuszona emigracja 13 tysięcy polskich Żydów.

– W związku z tą wyjątkową 50. rocznicą wydarzeń marcowych Muzeum POLIN przypomni o przyczynach i skutkach antysemickiej kampanii Marca ’68. Dla mnie jest to podwójnie ważne, bo 8 marca byłem na wiecu na Uniwersytecie Warszawskim, a później przez wiele miesięcy byłem świadkiem nagonki, która doprowadziła do wygnania większości moich kolegów, znajomych i przyjaciół. Wspólnie z uczestnikami tamtych wydarzeń zamierzamy edukować o Marcu ’68, budując tym samym we współczesnej Polsce społeczeństwo otwarte na różnorodność oraz przeciwstawiające się bierności i obojętności – mówi Zygmunt Stępiński, zastępca dyrektora Muzeum POLIN.

Pierwsze wyjątkowe spotkanie inaugurujące program już 7 marca. Muzeum POLIN zaprasza na spotkanie „Warszawa wiosną 1967”, podczas którego nasi goście – Barbara Hoff, Stanisław Tym, Seweryn Blumsztajn, Jan Lityński i Adam Ringer – będą rozmawiać o marzeniach młodzieży tamtych czasów, ich planach i stylu życia. Natomiast 8 marca poznają Państwo przejmujące historie ludzi wygnanych z Polski. O swoich przeżyciach opowiedzą fotografka, pisarka i dokumentalistka filmowa Joanna Helander oraz przedsiębiorca Tadeusz Gruber, którzy wyemigrowali do Szwecji. Trzecim gościem spotkania będzie Krystyna Naszkowska, publicystka Gazety Wyborczej, która spisała losy polskich Żydów w swojej książce „Wygnani do raju. Szwedzki azyl”. Ostatnim wydarzeniem rozpoczynającym program będzie spacer po Dworcu Gdańskim, który wciąż kojarzy się z wyjazdami zmuszonych do emigracji Żydów obywateli Polskich. Podczas spaceru 19 marca wspólnie odkryjemy zapomnianą historię stacji i opowiemy o jej architekturze. Uroczystość upamiętniająca wydarzenia marcowe jest organizowana przez Fundację Shalom 8 marca o godz. 12.00 na Dworcu Gdańskim.

W ramach programu „Obcy w domu. Wokół marca ‘68” do września 2018 r. będą organizowane różnorodne wydarzenia dla szerokiej publiczności wśród nich m.in. spotkania, debaty i wykłady. W związku z programem tworzona jest także specjalna oferta edukacyjna dla szkół i nauczycieli.

W 50. rocznicę Marca ’68 otwarta zostanie wystawa czasowa „Obcy w domu. Wokół Marca ‘68” (czynna od marca do września 2018 r.) opowiadająca o przyczynach i przebiegu antysemickiej kampanii propagandowej oraz o jej dalekosiężnych konsekwencjach, które doprowadziły m.in. do wyjazdu z kraju 13 tysięcy polskich Żydów. Wystawa przez pryzmat wydarzeń marcowych przyglądać się będzie także aktualnym problemom i wyzwaniom – zjawisku przymusowej emigracji i związanym z nim poczuciu obcości, utraty domu, rodziny, przyjaciół i swojego miejsca zakorzenienia. Ekspozycja została opracowana przez kuratorkę Natalię Romik i SENNA Kolektyw we współpracy z Muzeum POLIN.

Równolegle Muzeum POLIN rozpoczyna akcję zbierania pamiątek i przedmiotów związanych z marcem roku 68. Zachęcamy do podzielenia się przedmiotami związanymi bezpośrednio z wydarzeniami marcowymi, takimi jak: listy, fotografie, pamiętniki, dokumenty związane z wyjazdem, utratą pracy, emigracją, przedmioty codziennego użytku zabrane w drogę lub zostawione przyjaciołom w Polsce. Podarowane Muzeum pamiątki staną się ważnym elementem planowanej wystawy czasowej, budując część instalacji zatytułowanej „Archiwum Marca” oraz kolekcji zbiorów POLIN. Wszelkich informacji dotyczącej akcji zbierania pamiątek udziela bezpośrednio Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz (22 37 93 715, aprzezdziecka@polin.pl) z Działu Zbiorów.

Historie Marca ‘68 będą przez kolejne półtora roku tłem do prezentacji nieznanych losów polskich Żydów po opuszczeniu Polski. Informację o wszystkich wydarzeniach programu „Obcy w domu. Wokół Marca ‘68” znajdziecie Państwo na stronie www.polin.pl oraz na fanpage’u programu https://www.facebook.com/obcywdomu/