32. posiedzenie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej

Nowe wielkie inwestycje w Miejscu Pamięci związane z obsługą odwiedzających oraz edukacją, prace konserwatorskie na terenie byłego obozu, wydarzenia związane z 70. rocznicą utworzenia Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, ale także sytuacja w Miejscach Pamięci w Płaszowie, Sobiborze i Treblince, to niektóre z tematów 32. posiedzenia Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, które odbyło się w Oświęcimiu 2 i 3 lipca pod przewodnictwem prof. Barbary Engelking. W posiedzeniu wziął udział wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Jarosław Sellin.

Podczas posiedzenia dyrektor Muzeum dr Piotr M. A. Cywiński podsumował najważniejsze działania w Miejscu Pamięci Auschwitz, które miały miejsce od ostatniego posiedzenia Rady.

Mówił on m.in. o apelu Muzeum o przekazywanie prywatnych dokumentów i pamiątek związanych z członkami załogi niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz, który został wystosowany na początku roku przede wszystkim do społeczności w Niemczech i w Austrii. – W wyniku tego rozgłosu udało się pozyskać w Austrii niebywałą kolekcję prawie 2 tysięcy dokumentów, które przez dziesięciolecia zbierał ocalały z Holokaustu Władysław Rath, i którą do Miejsca Pamięci przekazała jego rodzina – mówił dr Piotr M. A. Cywiński. Mówił on także o upublicznieniu w Internecie listy esesmanów z załogi obozu Auschwitz – przy tym projekcie Muzeum współpracowało z Instytutem Pamięci Narodowej.

Wśród tematów poruszonych w sprawozdaniu były również m.in. konserwacja baraków murowanych oraz wzmacnianie ścian ruin rozbieralni komory gazowej i krematorium III na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau oraz zbliżający się do końca projekt nowych magazynów na poobozowe tekstylia, które są finansowane ze środków Fundacji Auschwitz-Birkenau; prezentacja wystawy oryginalnych obiektów należących do ofiar w Auschwitz zaprezentowanej w siedzibie UNESCO w Paryżu oraz wystawy Forbidden Art w Akademii Wojskowej USA w West Point, nowe publikacje wydawnictwa Miejsca Pamięci.

Piotr Cywiński wspominał także o rekordowej frekwencji w Miejscu Pamięci, która w 2016 r. wyniosła 2 miliony 53 tysięcy osób, i która od początku XXI w. stale wzrasta. Podkreślił on, jak duże znaczenie dla pracy Muzeum przy tak ogromnej liczbie odwiedzających, miało wprowadzenie elektronicznego systemu rezerwacji Kart Wstępu, i jakie znaczenie mieć będzie nowe Centrum Obsługi Odwiedzających oraz siedziba Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.

Mówił on również o obecności Miejsca Pamięci w Internecie: stronie internetowej www.auschwitz.org, która odnotowuje miliony wejść, wirtualnym zwiedzaniu, z którego w 2016 r. skorzystało ponad 160 tysięcy osób, lekcjach internetowych, które dzięki otwartej formie dostępne są dla każdego i dzięki czemu liczba osób wykorzystujących tę formę edukacji sięga dziesiątek tysięcy, a także aktywności Muzeum w portalach społecznościowych.

Dyrektor zaznaczył również rozpoczęcie dialogu ekspertów na temat perspektywy funkcjonowania miejsc pamięci położonych na terenach byłych niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i zagłady w kontekście faktu, iż jedynym byłym obozem wpisanym na Listę jest były „niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau”. Efektem spotkania, które odbyło się w Berlinie, jest memorandum uznające szczególną rolę Muzeum Auschwitz-Birkenau, jako reprezentatywnego miejsca upamiętnienia dla podobnych poobozowych miejsc pamięci, ale także stawiające pewne istotne wyzwania przed innymi miejscami o podobnym charakterze.

Podczas posiedzenia MRO minister Jarosław Sellin przedstawił raport dotyczący sytuacji miejsc pamięci w Płaszowie, Sobiborze oraz w Treblince.

Na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Plaszow realizowane jest nowe zabezpieczenie i upamiętnienie. Jest już przygotowany wstępny scenariusz wystawy stałej. Dzięki specjalistycznym badaniom terenu udało się odnaleźć relikty architektoniczne, w tym drogi wykonane z potłuczonych macew, a także wiele przedmiotów. Przygotowywane jest nowe oznaczenie otwartego terenu poobozowego.
Trwają także ustalenia dotyczące statusu Miejsca Pamięci na terenie byłego niemieckiego ośrodka zagłady w Treblince, które ma stać się muzeum współorganizowanym przez MKiDN oraz samorząd Województwa Mazowieckiego.

Minister Sellin podsumował też czerwcowe 10. posiedzenie Komitetu Sterującego międzynarodowego projektu utworzenia nowego Muzeum-Miejsca Pamięci na terenie byłego niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze. Członkami Komitetu są przedstawiciele Holandii, Izraela, Słowacji i Polski. W czerwcu zabezpieczona zostanie polana z grobami masowymi, a do końca bieżącego roku zakończony zostanie pierwszy etap budowy muzeum.

Jarosław Sellin mówił również o odbytych i planowanych w tym roku wydarzeniach obchodów 75. rocznicy Aktion Reinhardt i Zagłady Żydów Polskich dokonanej przez niemiecką III Rzeszę.

Jednym z punktów obrad MRO była także informacja dotycząca idei nowego muzeum poświęconego mieszkańcom okolic Oświęcimia pomagającym w czasie wojny więźniom niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz pod roboczą nazwą „Muzeum niosących pomoc”, które ma powstać w znajdującym się w pobliżu Muzeum Auschwitz budynku tzw. Lagerrhausu.

W posiedzeniu wzięła także udział Hannah Lessing reprezentująca Narodowy Fundusz Republiki Austriackiej na rzecz ofiar Narodowego Socjalizmu, który przygotowuje projekt nowej austriackiej wystawy narodowej w Miejscu Pamięci Auschwitz. Członkowie MRO kontynuowali dyskusję na temat niektórych elementów scenografii planowanej ekspozycji. Wśród tematów poruszonych na MRO była sytuacja na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Gusen.

W czasie obrad Międzynarodowej Oświęcimskiej dyrektor Muzeum wręczył nagrody „Gdyby zabrakło dziesięciu…”przyznawane wolontariuszom oraz przedstawicielom instytucji wspierającym wolontariat w Miejscu Pamięci Auschwitz w dniu rocznicy utworzenia Muzeum Auschwitz. W tym roku nagrody otrzymali: Stephan Bauer, Mata Chrapczyńska, Agnieszka Gregorczyk, Kamila Małysiak, Michał Markowicz, Axel Passeier, Małgorzata Passeier, Maria Poplaša, Sara Ranogajec oraz Magdalena Włodyka.

W 2016 r. w codziennej pracy Muzeum wspomagało ponad 300 wolontariuszy i stażystów z całego świata oraz około 200 harcerzy ZHR, którzy wspomagali pracowników Muzeum podczas Światowych Dni Młodzieży.