Międzynarodowe porządkowanie cmentarza żydowskiego w Warszawie

Cmentarz na ul. Okopowej w Warszawie, fot. www.dziedzictwo.org

Przez ponad tydzień, od 16 do 24 sierpnia, międzynarodowa grupa wolontariuszy z pomocą harcerzy z Poznania porządkuje zabytkowy cmentarz żydowski na ul. Okopowej. Organizator projektu, Fundacja Dziedzictwa Kulturowego, od trzech lat wspólnie z ochotnikami z Warszawy prowadziła prace na tej wyjątkowej nekropolii. W tym roku wspólnie z stowarzyszeniem Jeden Świat, postanowiono wystosować zaproszenie do młodych osób z zagranicy.

Oprócz pracy 18 młodych ludzi z Hiszpanii, Dani, Holandii, Niemiec, Finlandii, Czech,Turcji oraz Polski poznaje historię wyjątkowych miejsc, leżących na styku kultury żydowskiej i polskiej. Organizatorzy przewidzieli w programie spotkania dyskusyjne, wykłady oraz spacery tematyczne związane z zapomnianą kulturą żydowską w Warszawie, a także wizyty w muzeum POLIN czy w warszawskiej synagodze.

Projekt skierowany jest również do Warszawiaków, ciekawych historii swojego miasta oraz zamieszkującej go kiedyś społeczności żydowskiej.

„Cmentarz jest w dużej mierze nieodkryty, dostęp do wielu kwater cmentarza jest utrudniony przez dziko rosnącą roślinność. W tym roku dzięki pomocy ponad 100 wolontariuszy udało nam się uporządkować prawie 3 hektary cmentarza” – podsumowała koordynatorka projektów wolontariackich Fundacji Dziedzictwa Kulturowego na cmentarzu żydowskim, Ola Waszak.

Fundacja zaprasza do udziału w prowadzonych pracach porządkowych w godzinach 10-16 (za wyjątkiem piątku – w piątek porządkowanie odbywa się w godzinach 9-13) oraz soboty, kiedy wolontariusze będą zwiedzać Warszawę. Popołudniowe spotkania tematyczne są okazją do pogłębienia swojej wiedzy na temat dziedzictwa kulturowego i żydowskiej kultury we współczesnej Warszawie. Projekt odbywa się w j. angielskim.

Prace porządkowe polegają głównie na oczyszczeniu najstarszej części cmentarza: wyrywaniu chwastów i usuwaniu złamanych konarów drzew i nawarstwień roślinnych. Wstępne uprzątnięcie cmentarza jest niezbędne, aby dyplomowani konserwatorzy oraz zwiedzający uzyskali dostęp do zabytkowych nagrobków. Wszelkie pracę odbywać się będą pod nadzorem dyrekcji cmentarza, Gminy Żydowskiej w Warszawie oraz pracowników Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Wolontariuszy łączy chęć pomocy i poznania cmentarza, kultury i miejsca w jakim jest osadzony. Zebrała ich organizacja Civil Service International, (której polskim odziałem jest stowarzyszenie Jeden Świat) powstała po I Wojnie Światowej w celu przezwyciężania barier i uprzedzeń pomiędzy narodami przez wspólną pracę na rzecz dobra wspólnego. W projekcie uczestniczy też 7 harcerzy z Poznania, którzy pomogą wolontariuszom z innych krajów poznać polską historię i kulturę. Ponadto, swoją pomoc zadeklarowali uczniowie z Niezależnego Liceum Humanistycznego im. Jakuba Kołasa w Mińsku, którzy przebywać będą w Warszawie w ramach programu „rok szkolny na obczyźnie” na wizycie studyjnej organizowanej przez KIK, w trakcie której poznają zasady działania administracji państwowej i w ramach której odwiedzą m. in. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Założony w 1806 roku cmentarz żydowski na warszawskiej Woli jest jednym z największych na świecie, zidentyfikowanych do tej pory zostało na nim ponad 80 tysięcy macew. Razem z pięcioma innymi cmentarzami wyznaniowymi na warszawskich Powązkach tworzy zabytkowy zespół uznany w 2014 roku za Pomnik Historii. Jest miejscem pochówku wybitnych duchownych, naukowców, przemysłowców, pisarzy, żołnierzy i działaczy społecznych. Niestety od lat niszczeje i domaga się gruntownego uporządkowania. Niewielka gmina żydowska zamieszkująca stolicę nie jest w stanie zadbać o pomniki i ich otoczenie. Z tego powodu powstał projekt wolontariatu. Ma on na celu sprowadzenie do Warszawy ochotników, którzy pomogliby w uprzątnięciu cmentarza. Organizatorzy mają nadzieję, że przyjazd zagranicznych wolontariuszy będzie impulsem dla większego zainteresowania i zaangażowania mieszkańców oraz władz Warszawy.

Fundacja Dziedzictwa Kulturowego powstała w 2012 roku. Od tamtej pory prowadzi prace restauratorsko-konserwatorskie w Polsce i zagranicą, m.in. na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie (Ukraina), przy Kolegiacie Świętej Trójcy w Ołyce (Ukraina), w Kościele św. Stanisława w Dourges (Francja) czy Przydrujsku (Łotwa). Oprócz prac konserwatorskich Fundacja prowadzi także projekty wolontariackie i edukacyjne.