Duda: Wierzę, że w budowaniu silnego państwa będziemy mogli czerpać z Izraela wiele cennych wzorców

Spotkanie Reuwena Riwlina i Andrzeja Duda, 12.04.2018, Oświęcim, for. screen Kancelaria Prezydenta RP/Facebook

Prezydenci Polski i Izraela spotkali się dziś w Oświęcimiu, gdzie prowadzili wspólne rozmowy oraz biorą udział w Marszu Żywych. Prezydent Andrzej Duda zapewniał, że w nowelizacji ustawy o IPN nie chodzi o blokowanie relacji ocalonych, a sam “nie boi się” mówić o trudnych elementach przeszłości. Prezydent Reuwen Riwlin podkreślił, jak ważna jest edukacja w obustronnych stosunkach.

– Jest dla mnie wielkim zaszczytem, że spotykamy się dziś tutaj w Polsce, ale zarazem w mieście, które widziało straszliwą tragedię narodu żydowskiego, mieście w którym nazistowscy Niemcy stworzyli obóz zagłady Auschwitz-Birkenau – powiedział prezydent Andrzej Duda. – Spotykamy się na Marszu Żywych, by dać świadectwo pamięci o Zagładzie narodu żydowskiego, by po raz trzydziesty powiedzieć światu “Nigdy więcej”. By wręcz krzyknąć: “Popatrzcie, do czego może prowadzić antysemityzm, ksenofobia, rasizm”. Powiedzieć, że ludzie zawsze sobie są winni nawzajem szacunek. Powiedzieć, że nigdy więcej nie wolno do takiej sytuacji dopuścić.

Duda podkreślił jednocześnie, że nowelizacja ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, która wzbudziła wiele kontrowersji, nie ma na celu blokowania wspomnień ocalonych, nawet jeśli przedstawiają one Polskę w negatywnym świetle. – Wręcz przeciwnie. Chcieliśmy bronić prawdy historycznej i ja jako prezydent chcę jej bronić, także w tych elementach trudnych dla Polaków. Zachowania ludzi w czasie wojny były różne. Były także takie, które trzeba potępić. I nie boję się o tym mówić.

Zdaniem polskiego prezydenta Polska może wzorować się na Izraelu w budowaniu silnego państwa.

– Nawet jeżeli nie urodziłem się w Polsce, to nazwa “Polska” zawsze w sercu budzi drżenie i tęsknotę – podkreślił prezydent Izraela. – Polska była kolebką kultury żydowskiej. Niestety, również stała się największym cmentarzem żydowskim na świecie. Izrael śledzi to, co dzieje się w Polsce. Mamy pełen szacunek dla rachunku sumienia, który społeczeństwo polskie przeżyło. Ale mamy również głęboką niezgodę, o której wcześniej mówiłem w rozmowie z panem prezydentem. Chcemy, by Polska była odpowiedzialna za pełne badanie o Holokauście. Politycy mają obowiązek tworzyć przyszłość swoich państw i narodów. Historycy mają obowiązek opisywać przeszłość i badać historię. Nie wolno zmieniać tych profesji.

Zdaniem prezydenta Izraela, Jeżeli jest coś ważniejszego od badania przeszłości, to stworzenie przyszłości, która w dużej mierze zależy od edukacji następnych pokoleń. – Współpraca między Polską, a Izraelem, między narodem żydowskim, a Polakami, w edukacji i badaniach jest drogą przekazania znicza pamięci i odpowiedzialności na przyszłe pokolenia. Ważne, żeby dzisiejsi Izraelczycy poznali żydowską historię Polski. Ważne, by młodzi i starsi nauczyli się, co wydarzyło się tutaj w czasie wojny.

Obaj Prezydenci wspólnie zwiedzili stałą ekspozycję poświęconą zagładzie Żydów, która znajduje się w bloku 27 na terenie byłego niemieckiego obozu Auschwitz I. Stała ekspozycja zatytułowana „Szoa” powstała w 2013 r. W imieniu państwa Izrael przygotował ją instytut Yad Vashem.

Potem Prezydenci oddali hołd ofiarom Auschwitz. Przed Ścianą Straceń na dziedzińcu bloku 11 zapalili znicze. Od jesieni 1941 r. esesmani przez dwa lata wykonywali tu egzekucje. Rozstrzelali wiele tysięcy osób, głównie Polaków. Wśród ofiar byli m.in. szef grupy konspiracyjnej w Auschwitz II-Birkenau płk Jan Karcz, przywódcy jednego z batalionów obozowej konspiracji ZWZ/AK płk Karol Kumuniecki i kpt Edward Goett-Getyński, olimpijczyk z Berlina Józef Noji, adwokaci Wacław Szumański i Józef Woźniakowski, a także polityk narodowy i członek obozowej konspiracji Jan Mosdorf.

Tegoroczny Marsz Żywych przypada w 70. rocznicę powstania państwa Izrael oraz 30 lat po pierwszym Marszu.

Marsze Żywych tradycyjnie organizowane są w Dniu Pamięci o Ofiarach Zagłady (Jom Ha-Szoa), który został ustanowiony w 1951 r. przez izraelski parlament.