Wystawa o deportacjach mieszkańców powstańczej Warszawy do Auschwitz w Google Cultural Institute

72 lata temu, 12 sierpnia 1944 r., do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz II-Birkenau dotarł pierwszy transport cywilnych mieszkańców Warszawy aresztowanych masowo po wybuchu powstania i osadzonych w obozie przejściowym w Pruszkowie – Durchgangslager 121. Z okazji rocznicy Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście udostępniło nową wystawę w Google Cultural Institute: „Deportacje mieszkańców Warszawy do Auschwitz po wybuchu Powstania Warszawskiego˜”.

W transporcie 12 sierpnia było 1984 mężczyzn i chłopców, których oznaczono numerami od 190912-192895 oraz ponad 3800 kobiet i dziewcząt, które oznaczono numerami 83085-86938. Kobiety i dzieci umieszczono w obozie kobiecym BIa, natomiast mężczyzn w obozie kwarantanny męskiej BIIa w Birkenau. Nie tatuowano im numerów obozowych.

Autorką ekspozycji jest Helena Kubica, historyk z Centrum Badań Muzeum Auschwitz. Przedstawiła ona m.in. niemiecką politykę wobec cywilnej ludności Warszawy w okresie Powstania, a także ich losy – poprzez masowe aresztowania do obozu przejściowego w Pruszkowie, deportację do Auschwitz, pobyt w obozie aż do dalszych deportacji w głąb Niemiec lub momentu wyzwolenia w Auschwitz 27 stycznia 1945 r. Tekst historyczny wzbogacają fragmenty relacji i wspomnień oraz historyczne fotografie.

W trakcie Powstania Warszawskiego i po jego stłumieniu Niemcy deportowali z Warszawy ok. 550 tys. jej mieszkańców i około 100 tys. ludzi z najbliższych okolic miasta. Skierowano ich do specjalnie w tym celu uruchomionego obozu przejściowego w Pruszkowie pod Warszawą. 55 tysięcy osób Niemcy deportowali do obozów koncentracyjnych.

W obozie Auschwitz II-Birkenau Niemcy osadzili ok. 13 tysięcy z nich, począwszy od noworodków do ludzi w podeszłym wieku. To ponad połowa ogólnej liczby Polaków deportowanych z całego dystryktu warszawskiego od sierpnia 1940 r. do września 1944 r.

W okresie od 10 do 17 stycznia 1945 roku wywieziono z Birkenau do obozów usytuowanych na przedmieściach Berlina (podobozy KL Sachsenhausen) około 100 najmłodszych chłopców razem z matkami lub opiekunkami oraz ponad 500 kobiet i dziewczynek, wśród nich także matki z urodzonymi w obozie dziećmi.

Ci spośród warszawiaków, których nie wywieziono w 1944 roku do obozów w Niemczech, zostali wyprowadzeni z obozu 18 stycznia 1945 r. tzw. marszem śmierci w kierunku Wodzisławia Śląskiego oraz Gliwic, skąd dalej transportowani byli koleją do obozów w głąb Rzeszy (kobiety i dziewczynki do Ravensbrück i Bergen-Belsen, mężczyzn i chłopców głównie do Mauthausen i jego podobozów).

Wyzwolenia w obozie Auschwitz doczekało co najmniej 400 osób z transportów pruszkowskich (ponad 160 kobiet), w tym co najmniej 125 dzieci i młodocianych, a wśród nich dziewiętnaścioro urodzonych w obozie.

Wystawa w Google Cultural Institute dostępna jest w polskiej i angielskiej wersji językowej.