Izraelska delegacja przyjeżdża do Polski rozmawiać o restytucji

Mateusz Morawiecki w Pułtusku, 4.05.2019, fot. @MorawieckiM/Twitter

Izraelskie władze podały, że w poniedziałek specjalna delegacja spotka się z przedstawicielami polskiego rządu, by rozmawiać o restytucji mienia pozostawionego przez ofiary Holokaustu na terytorium Polski. Informacji o takich rozmowach nie potwierdza strona polska.

O wizycie izraelskiej delegacji poinformował dziennik Haarec. Na jej czele ma stać dyrektor generalny Ministerstwa Równości Społecznej Avi Cohen. Izrael uznaje te rozmowy za “ważne i bezprecedensowe osiągnięcie polityczne”. Podobne spotkania mają odbyć się w przyszłości w innych krajach, gdzie wciąż znajduje się mienie ofiar Holokaustu.

Cytowana przez Harec Gila Gamliel, minister równości społecznej, wyraziła zadowolenie z powodu “niezłomności” polskiego rządu, który “w obliczu antysemickich protestów” i w czasie kampanii wyborczej nie boi się podejmować rozmów na ten trudny temat.

Tydzień temu jednak premier Mateusz Morawiecki w Pułtusku oświadczył, że jego rząd nie zgodzi się na wypłatę żadnych odszkodowań za mienie utracone w czasie II wojny światowej. Powodem ma być to, że – zdaniem premiera – to Polacy byli największą ofiarą wojny.

“My byliśmy tutaj najbardziej mordowanymi ofiarami w czasie drugiej wojny światowej i nigdy się nie zgodzimy na jakiekolwiek wypłaty dla kogokolwiek z tego powodu, jakiekolwiek odszkodowania” – mówił Morawiecki.

Obecnie polskie władze prowadzą proces restytucji mienia przedwojennych gmin żydowskich, zwracając poszczególnym gminom dziś istniejącym cmentarze, synagogi i inne budynki sakralne. Proces ten nie dotyczy mienia osób prywatnych, które mogą ubiegać się o zwrot majątku lub odszkodowanie przed polskimi sądami.

Obecna kampania wyborcza do Europarlamentu oraz zbliżające się jesienne wybory do Sejmu sprawiły, że powrócił temat roszczeń, jakie Polska miałaby wypłacić spadkobiercom Żydów, którzy pozostawili tu swoje majątki. 1 i 11 maja w Warszawie odbyły się marsze organizacji nacjonalistycznych i ich zwolenników. Uczestnicy wyrażali sprzeciw wobec restytucji, przypinając do ubrań znaczki z przekreśloną liczbą 447.

Amerykańska “ustawa 447” (nazywana JUST od Justice for Uncompensated Survivors Today) została zatwierdzona rok temu. Jej celem jest doprowadzenie do tego, by osoby, które przeżyły wojnę – lub ich rodziny – otrzymały odszkodowanie za poniesione straty, jeśli do tej pory do tego nie doszło.

Zgodnie z tą ustawą, sekretarz stanu USA ma przygotować raport dotyczący sytuacji pozostawionych w czasie wojny majątków w 46 krajach. Polska jest jednym z nich. Raport ma ukazać, w jaki sposób dane państwo rozwiązało tę kwestię. Taki raport ma się pojawić już za pół roku.

„Polska jest jedynym krajem w Unii Europejskiej, który nie uchwalił kompleksowych przepisów dotyczących zwrotu lub odszkodowania za zrabowane lub znacjonalizowane mienie” – zaznacza Gideon Taylor, przewodniczący WJRO, Światowej Organizacji ds. Żydowskiej Restytucji. “Majątek należący do żydowskich ofiar Holokaustu i ich rodzin został skonfiskowany przez władze komunistyczne Polski po wojnie wraz z majątkiem nie-Żydów, nadal przynosząc korzyści polskiej gospodarce. Zachęcamy Polskę do zajęcia się tą historyczną niesprawiedliwością”.