Leopold Kozłowski (1918 – 2019)

Leopold Kozłowski, fot. K. Bielawski

Nie żyje Leopold Kleinman-Kozłowski – pianista, kompozytor, dyrygent i aktor, zwany „Ostatnim klezmerem Galicji”.

Leopold Kleinman-Kozłowski urodził się 26 listopada 1918 r. w galicyjskich Przemyślanach. Jego życie od dzieciństwa wypełniała muzyka.

Dziadek Pejsach Brandwein był znanym klezmerem, ojciec Hersz Herman grał w zespołach klezmerskich i orkiestrze symfonicznej. Leopold naukę gry na fortepianie rozpoczął w wieku ośmiu lat. Jako nastolatek uczęszczał do konserwatorium muzycznego we Lwowie, pobierając lekcje u prof. Tadeusza Majerskiego. Fascynowała go muzyka mieszkańców wielokulturowej Galicji, m.in. żydowska i romska.

W czasie drugiej wojny światowej Leopold stracił rodziców. Był więziony w getcie w Przemyślanach, potem w obozach pracy przymusowej w Jaktorowie i Kurowicach. Po ucieczce z obozu Leopold Kleinman dołączył do żydowskiego oddziału partyzanckiego, działającego w strukturach Armii Krajowej. Po nadejściu frontu, jesienią 1944 r. zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego. Jako sanitariusz 6 batalionu medyczno-sanitarnego 6 Dywizji Piechoty, a następnie adiutant dowódcy dywizji przeszedł szlak bojowy od Przemyśla do Łaby.

Po wojnie Leopold Kleinman-Kozłowski osiadł w Krakowie, gdzie studiował dyrygenturę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej. W 1947 r. założył Zespół Pieśni i Tańca Krakowskiego Okręgu Wojskowego. Był kierownikiem muzycznym Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu. Awansował do stopnia podpułkownika.

W 1968 r., w wyniku antysemickiej kampanii, Leopold Kleinman-Kozłowski został zwolniony z wojska.

Współpracował z mieleckim zespołem pieśni i tańca „Rzeszowiacy”. Pracował jako kierownik muzyczny Teatru Żydowskiego w Warszawie i Cygańskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Roma”. Komponował muzykę filmową, m.in. do „Austerii” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza i „And The Violins Stopped Playing” w reżyserii Alexandra Ramatiego. Był współtwórcą polskiej wersji musicalu „Skrzypek na dachu”, wystawianego w Operetce Wrocławskiej, Operze Krakowskiej, Teatrze Wielkim w Warszawie, Teatrze Rozrywki w Chorzowie i Operze Wrocławskiej.

Konsultował ścieżkę dźwiękową do „Listy Schinldera”, w której zagrał epizodyczną rolę. Wystąpił również w innych filmach, m.in. „War and Love” i „Dwa księżyce”.

Niemal do końca życia był aktywny na scenie. W ostatnich latach koncertował w krakowskim Klezmer Hois i na festiwalu kultury żydowskiej w Chmielniku.

Za działalność artystyczną Leopold Kleinman-Kozłowski otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia, m.in. nagrodę Academy Of Television Arts & Sciences „Emmy”, medal Zasłużony Kulturze „Gloria Artis” i tytuł honorowego obywatela Krakowa.

Jego życie i twórczość stała się inspiracją do nakręcenia filmu „The Last Klezmer”. Jacek Cygan poświęcił mu książkę „Klezmer. Opowieść o życiu Leopolda Kozłowskiego-Kleinmana”.

Leopold Kleinman-Kozłowski był szanowanym członkiem społeczności żydowskiej. Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego oraz honorowego przewodniczącego Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie.

Leopold Kleinman-Kozłowski zmarł 12 marca 2019 r. w Krakowie. Pogrzeb odbędzie się w poniedziałek,18 marca o godz. 14.00 na cmentarzu żydowskim przy ul. Miodowej 55.

X