Amerykański raport o polskim antysemityzmie w 1946 r.

W 1946 r. w Departamencie Stanu USA powstał dokument, opisujący traktowanie Żydów przez Polaków przed, w czasie i po II wojnie światowej. Raport zrównywał polskie i niemieckie działania wobec mniejszości żydowskiej, zwracając uwagę na to, że wielu Żydów po wojnie wolało uciec nawet do Niemiec, niż zostać w Polsce. Dokument został przekazany przez Centrum Szymona Wiesenthala izraelskiej gazecie “Jerusalem Post” w środę. Tego samego dnia przedstawiciele polskich władz przybyli do Izraela w celu omówienia kontrowersyjnej nowelizacji ustawy o IPN.

“Nie ma wątpliwości, że obecne [powojenne] przejawy antysemityzmu w Polsce są kontynuacją działać grup prawicowych sprzed 1939 roku, kiedy nawet duże partie polityczne miały antysemickie programy” – napisano w raporcie. “Antysemityzm w Wojsku Polskim pod dowództwem gen. Władysława Andersa osiągnął taki poziom, że żydowscy żołnierze czuli się przymuszeni do opuszczenia jej szeregów i przyłączenia się do innych sił alianckich”.

Autorzy raportu informowali, że w kilkunastu polskich miastach po wojnie dochodziło do morderstw na Żydach. Przed wojną zaś prowadzono ekonomiczny bojkot przedsiębiorstw żydowskich, czemu nie sprzeciwiał się Kościół.

Rabin Marvin Hier z Centrum Wiesenthala jest zdania, że dokument w bezpośredni sposób zaprzecza powszechnemu w polskiej narracji historycznej twierdzeniu, jakoby powojenne działania przeciw Żydom były konsekwencją komunizmu. “Jest rzeczą niezwykle ważną, by upublicznić ten raport, aby ludzie wiedzieli, jak oceniano w 1946 r. sytuację Żydów w Polsce” – mówi Hier.

Dokument powstał w wyniku działań wywiadowczych w 1946 r. Odtajniono go w 1983 r.

Dzisiejsza publikacja raportu ma związek z nowelizacją ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, zgodnie z którą „kto publicznie i wbrew faktom przypisuje Narodowi Polskiemu lub Państwu Polskiemu odpowiedzialność lub współodpowiedzialność za popełnione przez III Rzeszę Niemiecką zbrodnie nazistowskie lub za inne przestępstwa stanowiące zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie wojenne lub w inny sposób rażąco pomniejsza odpowiedzialność rzeczywistych sprawców tych zbrodni, podlega karze grzywny lub karze pozbawienia wolności do lat 3”.