Na miejscu Białego Budynku przy Twardej 6 w Warszawie powstanie hotel?

Biały Budynek przy ul. Twardej 6 w Warszawie, 2018.

– Jesteśmy zbulwersowani, podobnie jak część warszawskiej społeczności żydowskiej, sytuacją, w której Gmina Żydowska pragnie zniszczyć pamiątkę związaną z dziejami warszawskich Żydów – mówi Tomasz Markiewicz, przewodniczący Stowarzyszenia “ZOK”, które w 2010 r. złożyło wniosek o wpisanie do rejestru zabytków Białego Budynku przy ul. Twardej 6 w Warszawie. Gmina Wyznaniowa Żydowska planuje zbudować w tym miejscu hotel.

Zarząd GWŻ w wydawanym przez siebie wiosną biuletynie podał: “Po zaakceptowaniu koncepcji projektu zabudowy przez Zarząd Gminy, w dniu 22 maja 2017 roku firma JEMS Architekci złożyła wniosek o wydanie warunków zabudowy. Miejski Konserwator Zabytków wydał pozytywne wytyczne konserwatorskie. Największym problemem jest to, że do dziś toczy się procedura o wpis Białego Budynku do rejestru zabytków z wniosku stowarzyszenia ZOK w Biurze Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Mimo naszych wniosków o wpisanie do rejestru jedynie fragmentów budynku, tak aby można było zrealizować planowaną inwestycję, sprawa nadal nie została rozpatrzona. Mamy nadzieję, że wkrótce uda się nam uzyskać warunki zabudowy i rozpocząć tak ważną dla naszej społeczności inwestycję, zwłaszcza że, koncepcja JEMS Architekci spotkała się z dużą sympatią środowisk konserwatorów, naukowców z dziedziny architektury i urbanistyki”.

Na miejscu Białego Budynku miałby stanąć 85-metrowy hotel. Między nim a synagogą Nożyków zbudowano by pięciopiętrowy budynek biurowy na potrzeby GWŻ.

Co zostanie z Białego Budynku? Jak podaje biuletyn GWŻ, „od strony boiska do wysokości drugiego piętra powinna zostać zachowana ściana budynku wraz z wejściem prowadzącym obecnie do stołówki oraz fragment ściany na wysokości parteru od strony głównego wejścia. W nowym obiekcie ma powstać także zaznaczenie obrysu Białego Budynku w podłodze oraz betonowe ściany elewacji budynku do pierwszego piętra od strony synagogi im. Nożyków”.

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków na początku roku nie zaakceptował projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji na Twardej 6. Zgodnie z planem przedłożonym konserwatorowi, ma tam powstać zespół budynków o funkcji usługowej (hotelowej, biurowej, usług kultury, usług kultu religijnego) z siedzibą Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, garażem podziemnym oraz infrastrukturą podziemną. Powodem braku akceptacji konserwatora dla tej inwestycji było toczące się postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków Białego Budynku, którego częściową rozbiórkę przewidywał przedstawiony projekt.

GWŻ wniosła do MKiDN zażalenie na decyzję konserwatora. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił w całości postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, przekazując tę sprawę do ponownego rozpatrzenia.

– Konserwator planuje w najbliższym czasie przeprowadzenie ponownych oględzin obiektu oraz w oparciu o zebrany materiał dowodowy rozstrzygnięcie sprawy w terminie najbliższych 3 miesięcy – informuje nas Magdalena Piwowarska z Wydziału Zabytków Warszawy Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

– Informacja o hotelu jest dla nas nowością – mówi nam Tomasz Markiewicz, przewodniczący Stowarzyszenia „ZOK”. – Zastanawiamy się też, jak to jest możliwe, by Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków mogło wydać “pozytywne wytyczne konserwatorskie” w sytuacji, gdy toczy się postępowanie administracyjne w sprawie wpisania budynku przy ul. Twardej 6 do rejestru zabytków. Chodzi chyba o wytyczne pochodzące sprzed złożenia naszego wniosku o wpisanie budynku do rejestru zabytków i uruchomienia procedury wpisu. W obecnej sytuacji prawnej nie mogą one być jednak brane pod uwagę.

Do rejestru zabytków rzeczywiście można wpisać jedynie część danego obiektu. Dzieje się tak w wyjątkowych sytuacjach, na przykład, gdy z cennego budynku ocalała tylko jedna ściana. – W przypadku oficyny przy ul. Twardej 6 nie istnieją żadne merytoryczne podstawy, by do rejestru zabytków wpisywać jedynie część tej budowli – podkreśla Markiewicz. – Interes ekonomiczny właściciela nie może być w procesie ochrony dóbr kultury czynnikiem rozstrzygającym.

Stowarzyszenie “ZOK” nie popiera wznoszenia jakichkolwiek budynków w bezpośrednim sąsiedztwie zabytkowej synagogi im. Nożyków. – To miejsce należy uszanować i zachować relikt dawnej zabudowy, niosącej w sobie pamięć o historii warszawskiej społeczności żydowskiej – zaznacza Markiewicz.

„ZOK” nie wycofuje wniosku złożonego do konserwatora. Na poparcie swoich działań ma opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa 2014 r., potwierdzającą wartość zabytkową obiektu przy Twardej 6.

Przedstawiciele zarządu GWŻ nie zdecydowali się udzielić odpowiedzi na pytania związane z tą sprawą.