Warszawskie obchody Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu

Fragment wystawy stałej Muzeum POLIN "1000 lat historii Żydów polskich", fot. M. STAROWIEYSKA

27 stycznia przypada Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu: 75. rocznica wyzwolenia obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Aby upamiętnić to wydarzenie, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN zaprasza na cykl wydarzeń specjalnych i prezentuje swoje zbiory. Na wydarzenia rocznicowe zaprasza również Fundacja Shalom.

27 stycznia 1945 r. żołnierze sowieccy 60. Armii I Frontu Ukraińskiego wkroczyli do niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. W obozie macierzystym Auschwitz I, w Auschwitz II (Birkenau) i w Auschwitz III (Monowitz) wyzwolenia doczekało zaledwie 7 tys. więźniów. Większość Niemcy zdołali wyprowadzić na zachód w marszach śmierci.

Uroczystości, spektakle i spacer po wystawie stałej

Kantor, warszawiak, kompozytor, żołnierz, ocalony z Zagłady David Wiśnia wystąpi w piątek, 24 stycznia, o godz. 12 w holu głównym Muzeum POLIN. Od lutego 1942 był więźniem obozu zagłady Auschwitz. Przeżył dzięki temu, że swoim niezwykłym śpiewem zabawiał esesmanów i strażników. W 1944 roku udało mu się uciec z transportu do Dachau. Trafił do amerykańskiej 101. Dywizji Powietrznodesantowej. Jako spadochroniarz brał czynny udział w walkach z Niemcami. Wiele wspomnień zawarł w książce „Jeden głos, dwa życia: od więźnia Auschwitz do 101. żołnierza powietrznodesantowego” – teraz będzie można ich posłuchać na żywo w Muzeum POLIN. Artyście towarzyszyć będzie jego wnuk, pianista Avi Wisnia; wstęp wolny.

25 stycznia, w sobotę, o godz. 16 w Muzeum POLIN styczniowe spotkanie Wędrującego Uniwersytetu Muranowskiego pt.: “Muranów – Holokaust – pamięć”. Dr Agnieszka Haska – socjolożka i antropolożka, pracowniczka Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN – nakreśli związki lokalnej historii Muranowa z globalną historią Zagłady, przypomni najważniejsze wydarzenia na Muranowie z okresu okupacji i funkcjonowania getta oraz przywołamy kilka indywidualnych biografii Żydów i Żydówek, którzy zginęli podczas II wojny światowej, a których wojenne losy związane były z Muranowem. O godz. 19 w Muzeum POLIN spektakl Teatru Trans-Atlantyk pt. „Album Karla Höckera” oraz spotkanie z reżyserem Paulem Bargetto, teatrolożką dr hab. Agatą Chałupnik oraz filozofem i etykiem prof. Pawłem Łukowem. Sztuka oparta jest na analizie zdjęć z osobistego albumu oficera SS Karla Höckera, przedstawiających oficerów obozu koncentracyjnego podczas wypoczynku w Solahuette (Międzybrodzie Bialskie). Widzowie przekonają się, jakie, według reżysera i twórców, spojrzenie na historię Holokaustu i jego sprawców się z nich wyłania. Spektakl trwa 90 minut bez przerwy a bilety dostępne są w kasach muzeum i na polin.pl.

O czasach Holokaustu i odradzaniu się życia żydowskiego po wojnie opowie na wystawie stałej historyk dr Mariusz Jastrząb. Na rocznicowy spacer tematyczny Muzeum POLIN zaprasza o godz. 14:30 26 stycznia, w niedzielę. Bilety do nabycia w kasach muzeum i na polin.pl. A na spektakl tego dnia zaprasza o godz. 17 oraz 27 stycznia o godz. 19 również Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich – Centrum Kultury Jidysz. „Mur” w reżyserii Macieja Wojtyszki będzie wystawiany na scenie kameralnej im. Szymona Szurmieja. W postać Ireny Sendlerowej wcieli się Ewa Dąbrowska (wstęp z zaproszeniami, liczba miejsc ograniczona).

W poniedziałek, 27 stycznia, przed pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie Fundacja Shalom zaprasza na uroczyste obchody Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Rozpoczną się one o godz. 13:00 modlitwą ekumeniczną, potem nastąpi złożenie wieńców, na koniec zaś występ Chóru Żydowskiego CLIL pod dyrekcją Wojciecha Pławnera. A o godzinie 15:30 w audytorium Muzeum POLIN będzie można obejrzeć transmisję na żywo z głównych światowych obchodów 75. rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz z Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau. Wstęp wolny, ale warto pamiętać, że liczba miejsc jest ograniczona. Po transmisji z wydarzenia można zostać w muzeum choćby po to, by o godz. 18 wziąć udział w spotkaniu z cyklu „Czytelnia POLIN” z Aleksandrem Skotnickim, Katarzyną Kachel i Maciejem Kwaśniewskim wokół książki „Arka. Opowieść o życiu i przetrwaniu”.

Już po rocznicy, ale wciąż w jej duchu 29 stycznia, w środę, o godz. 18 Muzeum POLIN organizuje spotkanie z profesorem Pawłem Śpiewakiem pt. „Czy Bóg umarł w Auschwitz? Żydowska refleksja teologiczna nad Zagładą” w ramach całorocznego cyklu w Muzeum POLIN pt. „Żydowskie ABC”. Z gościem o najważniejszych wątkach żydowskiej refleksji teologicznej porozmawia Piotr Kowalik z działu edukacji muzeum; wstęp wolny.

Szczegółowe informacje i program wydarzeń na stronie https://www.polin.pl/pl/27-stycznia.

Pamięć zapisana w przedmiotach

Auschwitz – niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i ośrodek zagłady – stał się międzynarodowym symbolem. W 2005 roku rocznicę jego wyzwolenia, 27 stycznia, Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu. W Auschwitz byli więzieni i mordowani obywatele niemal wszystkich krajów Europy okupowanych przez Niemców, w zdecydowanej większości Żydzi. Ponad 1,1 mln osób nie doczekało wolności. Zginęli w największej z hitlerowskich fabryk śmierci. Mimo że wiele ofiar Zagłady nie ma nawet własnych grobów, pamięć o nich trwa przekazywana przez ludzi, miejsca upamiętnienia i instytucje. Została ona zapisana także w przedmiotach przypominających o tragicznych losach swoich właścicieli. Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN prezentuje te rzeczowe pamiątki, pieczołowicie przechowywane w swoich zbiorach. W gablocie Centrum Informacji Historycznej muzeum zaprezentuje dwa rysunki do powieści graficznej Martina Lemelmana „Córka Mendla”, połączone z projekcją fragmentów wywiadu przeprowadzonego przez Lemelmana z jego matką Gustą, kilka lat przed jej śmiercią, stanowiącego podstawę książki.

Pamiątki opowiadają historie polskich Żydów z okresu Zagłady. Mówią o życiu w getcie, ukrywaniu się, obozach koncentracyjnych, uratowanych żydowskich dzieciach, zesłaniach czy o poczuciu pustki i osamotnienia tych, którzy ocaleli. Te pamiątki to również opowieść o historie ludziach, o których istnieniu świadczą dzisiaj tylko pojedyncze przedmioty.