“Antysemityzm to problem społeczny, rozlewający się na różne dziedziny życia”

Osoby biorące udział w konferencji inaugurującej projekt Otwartej RzeczpospolitejAleksandra Gliszczyńska-Grabias, Paula Sawicka, Michał Bilewicz

Dziś Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem. Jednocześnie Otwarta Rzeczpospolita inauguruje projekt, który ma antysemityzm zdefiniować, monitorować i skutecznie mu przeciwdziałać.

Otwarta Rzeczpospolita prowadzi działalność badawczą i edukacyjną. Od ponad 20 lat przeciwdziała antysemityzmowi i ksenofobii.

– Antysemityzm uważamy za bardzo poważny problem w Polsce, mimo że Żydów już prawie nie ma. Antysemityzm nie jest problemem Żydów, ale nas Polaków – powiedziała Paula Sawicka z Otwartej Rzeczpospolitej. – Stereotyp antysemicki daje się łatwo przekładać na nienawiści do innych mniejszości. Największa dyskryminacja dziś spotyka osoby nieheteronormatywne.

Badacz Michał Bilewicz zwraca uwagę na różne rodzaje antysemityzmu: tradycyjny, wtórny, spiskowy. Tradycyjny powiązany jest z dawnymi przekonaniami religijnymi, spiskowy przekonuje, że Żydzi dążą do zdobycia władzy nad światem. Wtórny jest najbardziej “poprawny politycznie”. Wyznający go ludzie mogą otwarcie głosić, że Żydzi próbują wykorzystać Holokaust we własnych interesach.

W Polsce najbardziej rozpowszechniony jest antysemityzm wtórny i spiskowy. Tradycyjny najczęściej występuje w Polsce wschodniej. Najmniejszy antysemityzm jest na Pomorzu i terenach “ziem odzyskanych”.

Na zachodzie Europy popularność takich stereotypów jest mniejsza. Nie pojawiają się tam też elementy antysemickie w kampaniach politycznych, co można zaobserwować w Polsce, czy na Węgrzech.

Czego boją się Żydzi w Europie Zachodniej? Antysemityzmu ze strony mniejszości muzułmańskiej oraz skrajnej lewicy. Na wschodzie Europy dominują obawy o antysemityzm skrajnej prawicy. Żydzi, którzy stykają się z mowa nienawiści, rozważają emigrację.

– Nie możemy patrzeć na antysemityzm, jako na problem izolowany. Jeżeli ktoś jest antysemitą, prawdopodobnie jest też rasistą, seksistą, osobą uprzedzoną do społeczności LGBT+, Romów, imigrantów – wyjaśnia Michał Bilewicz. – Niechęć do zaakceptowania Żydów w swoim otoczeniu wiąże się z niechęcią wobec imigrantów.

Prawniczka Aleksandra Gliszczyńska-Grabias przypomina, że jeśli nie są stosowane przepisy karzące za antysemityzm, to staje się to szkodliwe dla walki z nietolerancją. Prokuratorzy i sędziowie nie mają dostępu do wyników badań i zdają się nie rozumieć istoty problemu. Wiele postępowań jest umarzanych. Przykładem mogą być wypowiedzi byłego księdza Jacka M., które jednoznacznie powinny być zakwalifikowane jako antysemicka mowa nienawiści. Tak się najczęściej nie dzieje.

– W projekcie Otwartej Rzeczpospolitej silny jest komponent prawniczy. Zakłada się też monitorowanie i inicjowanie postępowań w tym zakresie – wyjaśnia Gliszczyńska-Grabias. – Antysemityzm to problem społeczny, rozlewający się na różne dziedziny życia.

Projekt realizowany jest z programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy finansowanego z Funduszy EOG

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!

About the Author

Katarzyna Markusz
Dziennikarka zajmująca się historią i kulturą polskich Żydów. Redaktor naczelna Jewish.pl.