Na początku warto wyjaśnić jedną sprawę: “Moimi słowami” to nie klasyczna autobiografia. Mary Harnett i Wendy W. Williams zebrały i ułożyły chronologicznie zbiór tekstów, przemów i artykułów autorstwa kultowej amerykańskiej prawniczki i opatrzyły je wprowadzeniem tłumaczącym ich kontekst. Stworzony w ten sposób życiorys pozwala nam jednocześnie poznać zawodową karierę RBG, jak i „usłyszeć” jej własne słowa, które kierowała do publiczności i czytelników przy najróżniejszych okazjach.
Ruth Baden Ginsbur urodziła się w latach 30-tych w Nowym Jorku i dorastała na wieloetnicznym Brooklynie. Jej przodkowie pochodzili z Odessy i Krakowa, a sami rodzice choć nie byli szczególnie religijni, uczęszczali jednak do lokalnej synagogi, a Ruth poznała podstawy judaizmu i nauczyła się języka hebrajskiego. Jako zdolna uczennica, rozpoczęła naukę na Uniwersytecie Cornella, a potem dostała się na Wydział Prawa Uniwersytetu Harvarda. Często podkreślała potem, że w latach 60-tych kobiety stanowiły jedynie 3% palestry amerykańskiej, a współczesna zmiana tych statystyk ogromnie ją cieszyła.
W świadomości Amerykanów RBG stała się ikoną walki o równouprawnienie. Od lat 70-tych badała kwestie równości płci w różnych systemach prawnych i angażowała się w sprawy, które jawnie dyskryminowały osoby ze względu na płeć czy tożsamość. Punktem kulminacyjnym jej kariery stało się powołanie w 1980 roku przez prezydenta Jimmy’ego Cartera na sędzię federalnego Sądu Apelacyjnego dla Okręgu Dystryktu Columbia. W 1993 r. została natomiast nominowana przez prezydenta Billa Clintona do Sądu Najwyższego.
Tym, co najmocniej zapada w pamięć po lekturze książki, są jasno i prosto sformułowane zdania w obronie osób dyskryminowanych, a także umiejętność dialogu z reprezentantami przeciwnego bieguna światopoglądowego. Niezwykły (choć tak bardzo amerykański) jest w tym kontekście tekst libretta opery Scalia/Ginzburg, który przedstawia dialog RBG z Antoninem Scalią – oponentem w sądzie i serdecznym przyjacielem w życiu prywatnym. I choć słowa „jesteśmy różni/jesteśmy jednością” nawet w amerykańskim kontekście brzmią jak slogan-wydmuszka, niestrudzone dążenia RBG do wprowadzenia realnej zmiany w traktowaniu grup marginalizowanych są bardzo pokrzepiające.
„Moimi słowami”, Ruth Bader Ginzburg/Mary Harnett/ Wendy W. Williams, przeł. Anna Halbersztat, Anna Klingofer-Szostakowska, Fame Art 2021
Martyna Steckiewicz
