W tym roku na Krakowskim Festiwalu Filmowym nie zabraknie opowieści o żydowskiej pamięci, kulturze oraz samotności. Tematyka żydowska pojawi się w dokumentach, animacjach i fabułach. Będą wśród nich “Gila, która chodzi sama” Yuvala Shapira, “A Brief History of Us” Etgara Kereta, “Wiśniowa kość” Evgenii Gostrer, “Pan Kleks. Wojna i miłość” Władysława Jurkowa oraz “Ukos światła” Wojciecha Szumowskiego.
“Gila, która chodzi sama” to portret samotności namalowany za pomocą ciszy. Główna bohaterka jest młodą dziewczyną, która ma wiele obowiązków domowych. Musi się też mierzyć z oczekiwaniami matki. Jednocześnie szuka wyjścia z sytuacji, w jakiej się znajduje. Ponieważ wychowuje się w ortodoksyjnej żydowskiej rodzinie, może zmienić swoje życie jedynie przez zawarcie małżeństwa. Czy to rzeczywiście dobry pomysł? Przejście z jednego podporządkowania w drugie?
Gila chce żyć po swojemu, na tyle, na ile jest to możliwe w środowisku, w którym się wychowała. To, co najbardziej dotyka widza w tym filmie, to minimalne dialogi. Jakby bohaterowie – głównie kobiety – nie miały nic do powiedzenia. Z tego powodu jest to znakomity film, który można wykorzystać do dyskusji o roli kobiet z społeczeństwach religijnych.
2021 | 20 min | fabuła | Francja, Izrael | Międzynarodowy konkurs filmów krótkometrażowych
Reżyseria: Yuval Shapira
Scenariusz: Yuval Shapira
Zdjęcia: Ilya Marcus
Muzyka: Daniel Kiczales
Montaż: Shira Hochman
Produkcja: Alexandra Reveyrand-de Menthon, Aviv Ben Shlush (Marabout Films)
Dystrybutor: Alexandra Reveyrand-de Menthon (Marabout Films)
A Brief History of Us
“A Brief History of Us” w reżyserii Etgara Kereta trwa zaledwie 6 minut, ale zostawia widza z silną potrzebą przyjrzenia się własnemu życiu i dokonywanym wyborom. Narratorka tej krótkiej animacji mówi o całej ludzkości, czy tylko o swoim związku? Obserwujemy ewolucję głównej (głównych?) postaci z pierwotnej struktury, która przekształca się w historię rodziny, narodzin i umierania, pustki, kłótni, samotności.
W tym filmie też przyglądamy się kobiecości. Czy istnieje jako samodzielny byt, czy może – jak w ortodoksyjnym świecie – jest definiowana przez związek z mężczyzną? I kto ją tak definiuje? Czy związek dwojga ludzi jest ważniejszy niż potrzeby pojednczej osoby? Po obejrzeniu tej animacji mamy więcej pytań niż odpowiedzi, ale dzięki temu film zostanie z nami na dłużej. I o to zapewne twórcom chodziło.
2021 | 6 min | animacja | Polska | Konkurs polski, Międzynarodowy konkurs filmów krótkometrażowych
Reżyseria: Etgar Keret
Scenariusz: Etgar Keret
Animacja: Ofra Kobliner
Muzyka: Maciej Dobrowolski
Dźwięk: Błażej Kafarski
Montaż: Ofra Kobliner
Produkcja: Piotr Furmankiewicz, Mateusz Michalak (Fumi Studio)
Dystrybutor: Piotr Furmankiewicz (Fumi Studio)
“Wiśniowa kość” Evgenii Gostrer to animacja zapraszająca nas do żydowskiej rodziny, która w latach 90. wyjechała z Rosji do Niemiec. Rodzicom zależało na tym, by dzieciom zapewnić lepszą przyszłość. Poświęcili więc swoją teraźniejszość, dyplomy wyższych uczelni, doświadczenie i pozycję społeczną, zdając sobie sprawę z tego, że w nowym kraju będą musieli zaczynać wszystko od nowa.
Film to rozmowa autorki z rodzicami i zadawanie pytań, na które nie zawsze można znaleźć odpowiedź. Przyglądamy się relacjom między bohaterami i obserwujemy, jak decyzje rodziców wpływają na życie dzieci.
2021 | 18 min | animacja | Niemcy | Międzynarodowy konkurs filmów krótkometrażowych
Reżyseria: Evgenia Gostrer
Scenariusz: Evgenia Gostrer
Animacja: Evgenia Gostrer
Zdjęcia: Evgenia Gostrer
Muzyka: Johannes Pit Przygodda, Christian Wittmoser
Montaż: Evgenia Gostrer, Amos Ponger, Johannes Pit Przygodda
Produkcja: Evgenia Gostrer
Dystrybutor: Evgenia Gostrer
Pan Kleks. Wojna i miłość
“Pan Kleks. Wojna i miłość” to jednocześnie dokument i baśń. Narrator (Piotr Fronczewski, który w latach 80. wcielał się w Pana Kleksa w serii filmów na podstawie książki Brzechwy) opowiada nam historię, która wydarzyła się naprawdę, chociaż jest tak niezwykła, że trudno w nią uwierzyć. To film o wielkiej miłości Jana Brzechwy do Janiny – mężatki, która raz pozwala poecie się kochać, innym razem go odtrąca. Pojawia się tu historia wielostronicowego listu do ukochanej, gdzie wyrzuty przeplatają się z czułością. “Pan Kleks…” to historia gorącego uczucia, które trwało w czasie wojny i zajmowało Brzechwę bardziej niż cokolwiek innego.
Warto zwrócić uwagę, że dziś dzięki twórczości żydowskich pisarzy, takich jak Brzechwa, Leśmian, czy Tuwim, dzieci uczą się polskiego, poznając literaturę od ciekawej strony. Autorzy mówili, pisali i myśleli po polsku. Byli bliscy nam wszystkim, a jednocześnie odtrącani. Film Władysława Jurkowa pokazuje Brzechwę jako człowieka czerpiącego z życia pełnymi garściami, niezwracającego uwagi na przeciwności losu. Nie jest to pomnik wystawiony autorowi “Akademii Pana Kleksa”, ale ciekawa podróż przez krótki fragment niezwykłego życia utalentowanego twórcy.
2022 | 56 min | dokument | Polska | Panorama polskiego dokumentu
Reżyseria: Władysław Jurków
Scenariusz: Władysław Jurków
Zdjęcia: Romuald Lewandowski, Paweł Dyllus
Muzyka: Dariusz Kaliński
Dźwięk: Łukasz Sobolewski, Martyna Gromotka, Błażej Kukla
Montaż: Marek Domowicz
Obsada: Piotr Fronczewski, Katarzyna Kołeczek, Piotr Chomik
Produkcja: Jan Kaczmarski, Władysław Jurków (Arkadia Film Sp. z o.o.)
Dystrybutor: Władysław Jurków (Arkadia Film Sp. z o.o.)
Ukos światła
“Ukos światła” to dokument przyglądający się pracy Dariusza Popieli, sportowca, olimpijczyka, człowieka wrażliwego na głosy z przeszłości, których nikt nie słyszy. Popiela dba o żydowskie cmentarze w Czarnym Dunajcu i innych miejscowościach. Odnajduje i odnawia macewy, zachęca mieszkańców do współpracy, nawet prowadzi rozmowy z kolegą z kadry. Dostrzega pustkę, jaka została po lokalnej społeczności żydowskiej. Odczuwa wyraźny brak sąsiadów, których przecież nigdy nie poznał.
Popiela działa bardzo aktywnie, przywracając pamięć o zapomnianych Żydach. Robi to z potrzeby serca i jest w swoim zapale szczery. Jego postać pokazana w filmie napawa otuchą, chociaż zastanawiające jest to, że wszystkie pokazane osoby odnoszą się do jego projektów pozytywnie. Czy nigdy nie zetknął się z krytyką lub wrogością lokalnych mieszkańców? Być może nie, bo jako sportowiec i reprezentant Polski jest osobą lubianą i szanowaną. Oby stał się też inspiracją dla innych.
2021 | 73 min | dokument | Polska | Konkurs polski
Reżyseria: Wojciech Szumowski
Scenariusz: Wojciech Szumowski
Zdjęcia: Maciej Dźwigaj, Wojciech Szumowski, Maciej Mroziewski, Wojciech Łuczak
Muzyka: Ola Bilińska, Katarzyna Kolbowska, Edyta Czerniewicz, Michał Moniuszko, Kacper Szroeder, Mikołaj Trzaska, Raphael Rogiński, Rodzinna Kapela Czechów
Dźwięk: Wojciech Szumowski, Maciej Dźwigaj
Montaż: Tadeusz Talar
Bohaterowie: Dariusz Popiela
Produkcja: Aleksander Kardyś (Fundacja Tygodnika Powszechnego)
Dystrybutor: Fundacja Tygodnika Powszechnego
