Uroczystości wokół 75. rocznicy śmierci dr. Emanuela Ringelbluma

7 marca 1944 roku w wyniku donosu został odkryty bunkier Krysia, w którym od wielu miesięcy ukrywał się Emanuel Ringelblum wraz z żoną Judytą, synem Urim i 35 innymi Żydami. Wszyscy oni, razem z opiekującą się nimi polską rodziną, trafili na Pawiak. Kilka dni później zostali rozstrzelani w ruinach getta. Nie znamy miejsca ich pochówku, nie znamy dokładnej daty ich śmierci.

W 75. rocznicę tych wydarzeń – 7 marca o godz. 12 – Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma wspólnie z mieszkańcami Warszawy, przedstawicielami organizacji żydowskich, instytucji kultury, korpusu dyplomatycznego oraz władzami miasta i przedstawicielami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego przypomni tragiczną śmierć swojego patrona przy tablicy upamiętniającej mieszkańców i opiekunów bunkra Krysia przy ul. Grójeckiej 77.

Tego samego dnia w siedzibie Instytutu o godz. 18 odbędzie się dyskusja poświęcona nowo wydanym tomom pełnej edycji Archiwum Ringelbluma z lat 1939–1944: Pismom z getta i z bunkra Emanuela Ringelbluma.

“Przy jednym ze stołów, koło palącej się lampki karbidowej siedział, zawsze w tym samym miejscu, małomówny mężczyzna w średnim wieku i pisał. (…) Był to historyk i kronikarz dr Emanuel Ringelblum. (…) miał zadanie do wypełnienia, siłę woli i intelekt, żeby je wykonać: przekazywał dzieje zagłady Żydów i zbrodnie hitlerowskich oprawców przyszłym pokoleniom, w dokumentach, które stanowią obecnie część historii tego okresu” – o twórcy Podziemnego Archiwum Getta Warszawy w swoich wspomnieniach pisze jedna z mieszkanek schronu „po aryjskiej stronie”, Orna Jagur.

Emanuel Ringelblum urodził się w 1900 roku w Buczaczu. Był historykiem, nauczycielem, propagatorem języka jidysz, od wczesnych lat angażował się w życie społeczności żydowskiej. Znany jest jako twórca Podziemnego Archiwum Getta Warszawy i konspiracyjnej grupy Oneg Szabat, która pod jego kierownictwem zajęła się zbieraniem oraz opracowywaniem dokumentacji losów Żydów polskich w okresie II wojny światowej. Działał ponad podziałami. Skupił wokół siebie osoby z różnych środowisk i grup społecznych. W Archiwum Ringelbluma znalazły się m.in.: dokumenty urzędowe, utwory literackie, zbiory listów, prasa jawna i konspiracyjna, wypracowania szkolne, relacje, dzienniki oraz rysunki i fotografie. Archiwum, od czasu odkrycia w gruzach getta pierwszej jego części w 1946 r., znajduje się pod opieką Żydowskiego Instytutu Historycznego. Zostało wpisane na listę UNESCO „Pamięć Świata” jako najbogatsze źródło wiedzy o Zagładzie Żydów polskich.

Żydowski Instytut Historyczny im. E. Ringelbluma i Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce powołały w 2017 roku Program Oneg Szabat mający na celu upowszechnienie wiedzy o Podziemnym Archiwum Getta Warszawy, udostępnienie zachowanych w nim dokumentów oraz upamiętnienie członków grupy Oneg Szabat.

7 marca, godz. 12:00

Upamiętnienie lokatorów i opiekunów zdekonspirowanego w 1944 roku bunkra
Krysia przy tablicy na ul. Grójeckiej 77 w Warszawie

7 marca, godz. 18:00

Pisma Emanuela Ringelbluma 1939–1944
Dyskusja w siedzibie Żydowskiego Instytutu Historycznego przy ul. Tłomackie 3/5