Amerykańscy senatorowie wzywają do pilnych działań w sprawie restytucji mienia żydowskiego w Polsce

Biały Budynek przy ul. Twardej 6 w Warszawie, siedziba Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP, 2018

88 senatorów, w tym wszyscy ubiegający się o urząd prezydenta USA w kolejnych wyborach, podpisało list, wzywający amerykańskiego sekretarza Stanu, Mike’a Pompeo, do podjęcia pilnych działań w sprawie restytucji mienia ofiar Holokaustu pozostawionego w Polsce.

List zapoczątkowało dwoje senatorów – Tammy Baldwin (z partii demokratycznej) i Marco Rubio (republikanin). Rubio jest również odpowiedzialny za prace na ustawą JUST, zwaną w Polsce ustawą 447, dotyczącą zbierania informacji na temat procesu restytucji w poszczególnych krajach, w tym w Polsce.

„Teraz jest czas, gdy ostatni ocaleni z Holokaustu wciąż żyją, aby poprzeć nasze słowa znaczącym działaniem. Zachęcamy do podejmowania odważnych inicjatyw, które pomogą Polsce rozwiązać ten problem tak szybko, jak to możliwe” – napisali senatorowie w liście.

Gideon Taylor, szef WJRO, Światowej Organizacji Żydowskiej Restytucji, zaznacza, że ocaleni z Holokaustu, inni Żydzi oraz nie-Żydzi “zbyt długo czekali na to, by Polska przyjęła przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości zabranych najpierw przez nazistów, a potem znacjonalizowanych przez reżim komunistyczny”.

W lutym Pompeo wezwał polskie władze do przyjęcia prawa umożliwiającego restytucję własności prywatnej mienia odebranego Żydom w czasie wojny.

“Doceniamy wagę rozwiązywania nierozstrzygniętych kwestii z przeszłości i wzywam moich polskich kolegów, aby poczynili postępy w zakresie kompleksowego ustawodawstwa, dotyczącego restytucji mienia prywatnego dla osób, które utraciły nieruchomości w czasie Holokaustu” – zaznaczył Pompeo.

W następstwie tej wypowiedzi premier Mateusz Morawiecki powiedział w wywiadzie dla Polskiej Agencji Prasowej, że sprawa zwrotu mienia Amerykanom żydowskiego pochodzenia, jest całkowicie uregulowana. Jego zdaniem oczekiwania, by “Polska zadośćuczyniła za niemieckie zbrodnie oparte są na fundamentalnym nieporozumieniu”.

Obecnie ustawa dotycząca restytucji mówi jedynie o mieniu przedwojennych gmin żydowskich, które otrzymuje Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Osoby prywatne mogą ubiegać się o zwrot mienia, lub odszkodowanie, w prywatnych pozwach sądowych.

Amerykański prezydent Donald Trump odwiedzi Polskę na początku września, by wziąć udział w uroczystościach z okazji 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej.