Brzesko. Konserwacja cmentarza żydowskich żołnierzy

Cmentarz w Brzesku, fot. Anna Brzyska

Uporządkowano cmentarz wojenny w Brzesku. To efekt działań lokalnych społeczników i Instytutu Pamięci Narodowej.

To jeden z wielu cmentarzy z czasów I wojny światowej. Ich zakładaniem zajmował się Oddział Grobów Wojennych Armii Austro-Węgier.

Chowano na nich nie tylko żołnierzy austriackich, ale także rosyjskich. W przypadku poległych Żydów, cmentarze takie z reguły zakładano w obrębie już istniejących cmentarzy żydowskich.

Cmentarz wojenny – oznaczony numerem 275 – powstał także na cmentarzu żydowskim w Brzesku. Spoczywa na nim 21 żołnierzy armii austro-węgierskiej, poległych w latach 1914–1915.

Od kilku lat cmentarz żydowski w Brzesku porządkują miejscowi społecznicy, między innymi Anna Brzyska i nauczycielka Dorota Pstrąg, która do prac zachęciła swoich uczniów. Obie są działaczkami Stowarzyszenia „Pamięć i dialog. Wspólna historia”. Cmentarzem wojennym zajęto się w ubiegłym roku. Nie było to łatwe.

„Początkowo nie można było dotrzeć do tej kwatery, bowiem znajduje się w najdalszym od wejścia rogu cmentarza, a teren był zarośnięty krzakami. Nagrobki leżały przewrócone niedaleko grobów, niewidoczne pod warstwą bluszczu, ziemi i mchu. Spędziliśmy sporo czasu porządkując to miejsce” – wspomina Anna Brzyska.

Dzięki pomocy Jerzego Wyczesanego udało się zdobyć plan cmentarza wojennego, ustalić położenie poszczególnych grobów oraz personalia większości żołnierzy. Dorota Pstrąg zaproponowała, by sprawą zainteresować Instytut Pamięci Narodowej.

Dzięki funduszom z krakowskiego oddziału IPN, w ostatnich tygodniach przeprowadzono kolejne prace porządkowe na cmentarzu nr 275, między innymi poddając konserwacji pomnik i nagrobki. Do niedawna poszarzałe, zabrudzone i pokryte porostami macewy, dziś wyglądają niemal jak nowe. Prace zakończono 12 września.

Wsparcie IPN cieszy członkinie Stowarzyszenia „Pamięć i dialog. Wspólna historia”.

„IPN dowiedział się o tej kwaterze i zaczął coś robić po tym, jak zwróciła się do nich Dorota Pstrąg. Gdyby nie ona, nie byłoby remontu cmentarza żydowskich żołnierzy” – podkreśla Anna Brzyska.

Warto dodać, że w tym roku Fundacja Dokumentacja Cmentarzy Żydowskich wykonała bazę danych osób pochowanych na cmentarzu w Brzesku. Spis jest dostępny na stronie https://cemetery.jewish.org.pl/list/c_100.

X