Rejestr cmentarny gminy żydowskiej w Łodzi będzie dostępny online

Karta pochówkowa, fot. GWŻ w Łodzi

Ponad 65 tys. kart pochówkowych łódzkich Żydów zostanie zdigitalizowanych i opublikowanych na stronach internetowych. Dziś rano umowę w tej sprawie podpisali przedstawiciele Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi, Archiwum Państwowego w Łodzi oraz Fundacji Dziedzictwa Kulturowego.

W wyniku Zagłady większość ksiąg pochówkowych gmin żydowskich uległa zniszczeniu. Nieliczne zachowane rejestry znajdują się m.in. w Archiwum Państwowym w Lublinie, Żydowskim Instytucie Historycznym im. E. Ringelbluma oraz w niemieckich archiwach.

Jeden z takich unikatowych zbiorów posiada Gmina Wyznaniowa Żydowska w Łodzi. To 65158 kart pochówkowych zawierających informacje o znacznej części osób pochowanych w Łodzi od XIX w. do lat 50. XX w. Dzięki tym danym będzie można poznać ostatnie miejsca zamieszkania zmarłych, ich wiek, daty śmierci oraz ustalić lokalizację grobów – również tych, na których nie zachowały się macewy.

Cmentarz żydowski w Łodzi

Kilka miesięcy temu 20 wolontariuszy gminy uporządkowało dokumentację. Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego przeprowadziła fumigację kart, czyli usunięcie pleśni, grzybów i mikroorganizmów. Działanie sfinansowała Fundacja Dziedzictwa Kulturowego.

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Łodzi przekazała akta w depozyt do Archiwum Państwowego w Łodzi. Jego pracownicy zeskanują i zindeksują karty. W przyszłości archiwalia będą dostępne w bazie www.szukajwarchiwach.gov.pl oraz na stronach Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi i Fundacji Dziedzictwa Kulturowego.

Gmina Żydowska w Łodzi, fot. HuBar – Praca własna, CC BY-SA 2.5

„Od dawna chcieliśmy udostępnić dane z tego zespołu. Szukaliśmy instytucji, która mogłaby w tym pomóc” – powiedział Józef Weininger, przewodniczący łódzkiej gminy żydowskiej. – „Zgłosiliśmy się do Fundacji Dziedzictwa Kulturowego, która wskazała Archiwa Państwowe w Łodzi jako właściwe miejsce dla tak cennych dokumentów. Mam nadzieję, że dzięki temu potomkom łódzkich Żydów uda się odnaleźć informacje o swoich bliskich”.

„Z uwagi na wyjątkową wartość zespołu oraz przekazanie go w depozyt do Archiwum, skanowanie zostanie wykonane na koszt państwa. Mamy nadzieję, że uda się dokonać tego do końca 2021 roku” – zapewnił Piotr Zawilski, dyrektor Archiwum Państwowego w Łodzi.

„To coś wyjątkowego i wartego udostępnienia. Zarówno gmina żydowska, jak i Archiwa Państwowe szybko zdecydowały się podjąć współpracę. Już niedługo kopie cyfrowe będą udostępniane zainteresowanym na całym świecie. To piękna inauguracja naszego projektu Koalicji Opiekunów Cmentarzy Żydowskich w Polsce” – skomentował z entuzjazmem Michał Laszczkowski, prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego.

W Polsce istnieje około 1200 żydowskich cmentarzy. Praktycznie wszystkie w różnym stopniu uległy dewastacji w czasie wojny i w kolejnych dekadach. Wymagają one stałej opieki, której nie są w stanie zapewnić nieliczni Żydzi mieszkający w Polsce. W ubiegłym roku Fundacja Dziedzictwa Kulturowego przystąpiła do tworzenia Koalicji Opiekunów Cmentarzy Żydowskich w Polsce. W jej skład wchodzą lokalni społecznicy, organizacje i instytucje, które porządkują, restaurują i dokumentują cmentarze. Więcej informacji o Koalicji można znaleźć na stronie www.cmentarzezydowskie.org.

Krzysztof Bielawski

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!