79. rocznica zagłady Żydów dukielskich

Upamiętnienie Żydów w Dukli, 13.08.2021, fot. Jacek Koszczan/Sztetl Dukla

13 sierpnia mieszkańcy Dukli upamiętnili zagładę żydowskich mieszkańców. Inicjatorem spotkania było Stowarzyszenie Sztetl Dukla.

Liczne grono osób, mieszkańców, przedstawicieli samorządu, w tym wiceburmistrz, Łukasz Piróg, spotkało się w południe na cmentarzu żydowskim w Dukli, by uczcić pamięć pomordowanych w czasie II wojny światowej mieszkańców, przedstawicieli żydowskiej społeczności.

Złożono wieńce przy pomniku pomordowanych i odczytano listy, które do zgromadzonych skierował Piotr Puchta, dyrektor Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego oraz Wiesław Żyznowski – prywatny przedsiębiorca, który wsparł finansowo przeniesienie macew odnalezionych w niedalekim Smerecznem i który angażuje się w upamiętnianie wielokulturowego dziedzictwa okolicy. Obecna była także grupa harcerzy z Dukli.

Dukla, jeszcze przed II wojną światową stanowiła różnorodną etnicznie i religijnie społeczność złożoną z Żydów, Łemków, odwiedzających miasto a zamieszkujących okoliczne wsie, Romów. Oczywiście byli także Polacy, ale na przestrzeni dziejów bywały czasy, kiedy stanowili mniejszość wobec licznej żydowskiej społeczności. Pod koniec XIX wieku żydowskich mieszkańców było nawet ponad 80%.

Przed II wojną światową Żydów w Dukli było już nieco mniej. Wpłynęła na to m. in. emigracja do Ameryki. Społeczność była różnorodna. Lekarze, prawnicy, osoby zasymilowane, religijne, także chasydzi – wszyscy współtworzyli Duklę nie raz angażując się w sprawy miasta.

Wojna przyniosła kres historii wielowiekowego, zwykle w miarę spokojnego i harmonijnego, współistnienia. Dukla opustoszała. To puste miejsce teoretycznie wypełnili mieszkańcy wiosek migrujący do miasta. Pozostały synagogi, kamienice, cmentarz i pamięć starszych mieszkańców. Dzięki inicjatywom Stowarzyszenia Sztetl Dukla wiedza o żydowskich mieszkańcach jest nieustannie gromadzona i konsekwentnie upowszechniana. Odchodzą świadkowie, ale pamięć trwa. Przy okazji upamiętnienia, wiceburmistrz, Łukasz Piróg, oficjalnie poinformował mieszkańców, że Gmina stara się o odzyskanie dukielskiej synagogi, która obecnie popada w ruinę.

Joanna Sarnecka

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!