Między sztuką a duchowością – przeżywanie po żydowsku, czyli I Festiwal Spokoju już w ten weekend w Łodzi

Gmina Żydowska w Łodzi, fot. HuBar - Praca własna, CC BY-SA 2.5

To będzie czas poszukiwania sensu i harmonii oraz otwartości na „innego” – w najbliższą sobotę rozpoczyna się Festiwal Spokoju – organizowany przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Kultury Żydów, działającą przy Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi. Przed nami dziewięć dni i kilkanaście wydarzeń o różnorodnej tematyce, pozwalających lepiej poznać historię miasta, tradycje, ale też współczesność żydowskiej społeczności.

Filmy, nocne studiowanie Tory, warsztaty od kaligraficznych po kulinarne, koncert, spotkania, spory, niespieszne spacery tropem historii – nowy festiwal na kulturalnej mapie miasta za sprawą unikalnej formuły przerzuca pomost między sferami duchowości i sztuki, uzupełniając je o kojące codzienne rytuały zaczerpnięte z tradycji.

Miejscem zdarzeń będzie nie tylko siedziba Gminy i cmentarz żydowski, ale też łódzkie instytucje kultury oraz żywa przestrzeń miasta. – Aby wsłuchać się w siebie i podjąć refleksję nad otaczającą nas rzeczywistością, potrzeba czasu i przestrzeni – mówi o idei Festiwalu rabin Łodzi Dawid Szychowski. – Zapraszamy wszystkich łodzian, by razem z nami zatrzymali się na chwilę, otworzyli na innego, porozmawiali i dowiedzieli się nieco więcej o współczesnym życiu żydowskiej społeczności.

W sobotę, 8 czerwca, festiwal rozpocznie spotkanie Tikkun, czyli naprawa w Muzeum Miasta Łodzi, gdzie uczestnicy spotkają się na wspólnym nocnym studiowaniu Tory, tradycyjnie towarzyszącym świętu Szawuot. Następnego dnia Milena Wicepolska wyruszy ze spacerowiczami na miejską wyprawę śladami obecności łódzkich rodzin sprzed lat, ukrytymi na ulicach i w murach kamienic. W kolejnym tygodniu festiwalu przewodniczka spotka się z uczestnikami ponownie, by odsłonić przed nimi arkana genealogicznych badań.

Poniedziałkowy wieczór to czas Kidusz Lewana – uświęcenia nowego księżyca. Zaś we wtorek Gmina Wyznaniowa Żydowska uhonoruje w sposób szczególny zasłużonego łodzianina – Maurycego Gutentaga, żyjącego na przełomie XIX i XX wieku złotnika i naczelnika I Oddziału Straży Ogniowej. Podczas odsłonięcia jego pamiątkowej macewy na cmentarzu żydowskim kadysz poprowadzi Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich.

Na wykładach o sztuce, prowadzonych przez Lucynę Urbańską padną ważne pytania o wpływ założeń judaizmu na twórczość artystyczną. – Choć wiemy, że w historii sztuki zapisało się wielu wybitnych twórców żydowskich, zwykle analizujemy ich dzieła w oderwaniu od religijnego kontekstu. Tymczasem warto rozważyć chociażby związki wyobraźni i abstrakcyjnego myślenia proroków z dorobkiem malarzy abstrakcjonistów – zauważa rabin Szychowski.

Wielu aspektów kultury żydowskiej będzie można dosłownie dotknąć podczas zajęć warsztatowych ukazujących głębokie związki pozornie przyziemnych – i często zmysłowych – praktyk z duchowym rozwojem. W Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi uczestnicy wykonają cicit, czyli frędzle do żydowskich szat, które wskazują cztery kierunki świata i skłaniają serce do dobrych uczynków, a także poszukają sensu znaków w czasie warsztat haftu i kaligrafii hebrajskiej. Zatytułowane “Masz w sobie kawałek mojego serca” zajęcia sensoplastyczne z elementami spektaklu uczestniczącego w Teatrze Szwalnia pomogą zanurzyć się w wielozmysłowym doświadczeniu i zwiększyć uważność na bodźce, a w piekarni-bistro Montag, w czasie warsztatów kulinarnych będzie można się dowiedzieć, dlaczego wypiekanie macy to zadanie dla drużyny.

Nie zabraknie też spotkań z filmem. W Muzeum Kinematografii pokazane zostaną dwa obrazy – “Wypełnić pustkę” w reżyserii Ramy Burshtein i “Dzień po żałobie” Asapha Polonsky’ego, którym towarzyszyć będą dyskusje.

Co jeszcze? Parkatroniki w Pasażu Schillera – projekt mini teatru, gdzie w niedużych skrzynkach, przez otwory można obejrzeć miniaturowy spektakl oraz Rav weSzowaw – rabin i urwis, czyli śpiewy i teologiczne spory w synagodze Reicherów z udziałem Reuvena Bransburga, Dawida Gurfinkiela i rabina Boaza Pasha.

W tradycji żydowskiej mówi się, że muzyka to najdoskonalsza ze sztuk. Nic więc dziwnego, że festiwal zwieńczy koncert w Teatrze im. Stefana Jaracza, muzyczne spotkanie artystów tworzących w zupełnie odmiennych stylach: Jerzego Mazzola, wybitnego klarnecisty, wokalisty i kompozytora yassowego i jego gości – Michała Szturomskiego i Milo Kurtisa.

Część wydarzeń festiwalowych jest biletowana, na inne obowiązują zapisy pod adresem rezerwacje@festiwalspokoju.pl. Szczegóły wydarzenia znaleźć można na www.festiwalspokoju.pl.

Program:

8.06 SOBOTA

22:00 Rozpoczęcie Festiwalu
Tikkun, czyli naprawa – noc wspólnego studiowania
Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15
Wydarzenie biletowane

9.06 NIEDZIELA

12:00 Spacer z przewodnikiem: śladami łódzkich rodzin
Start: Stary Rynek
Wydarzenie otwarte

10.06 PONIEDZIAŁEK

22:00 Kidusz Lewana – uświęcenie nowego księżyca
Gmina Wyznaniowa Żydowska, ul. Pomorska 18
Wydarzenie otwarte

11.06 WTOREK

13:00 Kadysz za Łodzianina – Maurycy Gutentag – naczelnik oddziału łódzkiej ochotniczej straży ogniowej
Cmentarz żydowski, ul. Bracka 40
Wydarzenie otwarte

17:00 Masz w sobie kawałek mojego serca – warsztat z elementami spektaklu uczestniczącego
Teatr Szwalnia, ul. A. Struga 90
Wydarzenie płatne, obowiązują zapisy

19:30 Łódzcy malarze w świetle tradycji. Co myśli Bóg, kiedy Żyd maluje?
Gmina Wyznaniowa Żydowska, ul. Pomorska 18
Wydarzenie otwarte

12.06 ŚRODA

16:00 Po nitce do kłębka: robimy cicit!
Centralne Muzeum Włókiennictwa, ul. Piotrkowska 282
Wydarzenie płatne, obowiązują zapisy

18:00 „Wypełnić pustkę” reż. Rama Burshtein
projekcja poprzedzona dyskusją o miłości… również tej zakazanej
Muzeum Kinematografii, Pl. Zwycięstwa 1
Wydarzenie biletowane

13.06 CZWARTEK

18:00 Malarstwo abstrakcyjne jako kontemplacja. Czy Bóg wie co Żyd maluje?
Dom Towarzystwa Kredytowego, ul. Pomorska 21
Wydarzenie otwarte

20:00 „Dzień po żałobie” reż. Asaph Polonsky
projekcja poprzedzona dyskusją o śmierci
Muzeum Kinematografii, Pl. Zwycięstwa 1
Wydarzenie biletowane

14.06 PIĄTEK

17:00 Skąd pochodzimy? Dokąd zmierzamy? Poszukiwanie korzeni z genealogiem
Odlewnia – Piotrkowska 217
Wydarzenie otwarte

17:00 Świat zbudowany jest z hebrajskich liter: w poszukiwaniu sensu znaków – warsztat haftu i kaligrafii hebrajskiej
Centralne Muzeum Włókiennictwa, ul. Piotrkowska 282
Wydarzenie płatne, obowiązują zapisy

15.06 SOBOTA

16:00 Parkatroniki: najmniejszy teatr świata
Pasaż Schillera
Wydarzenie otwarte

22:00 Rav weSzowaw – rabin i urwis, śpiewy i teologiczne spory w synagodze Reicherów
ul. Rewolucji 1905 r. 28
Wydarzenie otwarte

16.06 NIEDZIELA

11:00 Smak wolności: wspólne pieczenie macy i nauka jej znaczenia
Montag, ul. Piotrkowska 107
Wydarzenie płatne, obowiązują zapisy

14:00 Drzewo migdałowe: warsztaty plastyczne dla dzieci
Gmina Wyznaniowa Żydowska, ul. Pomorska 18
Wydarzenie bezpłatne, obowiązują zapisy

20:00 Zakończenie festiwalu
Spotkanie muzyczne: Jerzy Mazzol, Adeb Chamoun i Milo Kurtis
Teatr im. S. Jaracza, ul. S. Jaracza 27
Wydarzenie biletowane