Dwór cadyka w Górze Kalwarii objęty ochroną konserwatorską

Góra Kalwaria

Dom modlitwy i dawna rezydencja cadyków w Górze Kalwarii zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych. O tej decyzji poinformował w piątek Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Oba budynki znajdują się w centrum Góry Kalwarii, przy ul. Pijarskiej 10/12. Icchak Meir Alter, twórca miejscowej dynastii chasydzkiej, swój dom zbudował zapewne po 1859 r. Na przełomie XIX i XX w. dobudowano do niego dom modlitwy.

Dynastia Alterów przyciągała tysiące pielgrzymów. Dwór cadyka opisał niemiecki pisarz Alfred Döblin, który zwiedzał Polskę w 1924 r.: „Mrowie czarnych pielgrzymów sunie długą ulicą. Między małymi domkami stoi otworem wielka drewniana brama. Wchodzimy przez nią na rozległy, wypełniony ludźmi prostokątny dziedziniec. Zamyka go podłużny, prosty dom jednopiętrowy. Okrążamy budynek i wchodzimy do szeroko otwartego bejt midraszu – dużej, kwadratowej sali. Pod ścianami ławki i półki. Na ławkach starcy, w szatach modlitewnych i bez, pochyleni na opasłymi tomami, rozmawiają, czytają, kołyszą się”.

W czasie drugiej wojny światowej oba obiekty zostały zdewastowane. Na rozległym dziedzińcu Niemcy dokonywali egzekucji, o czym przypomina podziurawiona kulami furtka, dziś stojąca na cmentarzu żydowskim. Po 1945 r. w budynkach urządzono sklepy i mieszkania.

Od lat 90. synagoga ponownie zaczęła służyć jako miejsce modlitwy. Odwiedzali ją Żydzi z całego świata oraz nieżydowscy turyści. W 2014 r. zabudowania odzyskali potomkowie rodziny Alterów i od tej pory stoją zamknięte w oczekiwaniu na generalny remont.

„Budynki mają wysoką wartość historyczną jako dokument działalności rodu Alterów. Obiekty, nierozerwalnie powiązane zarówno funkcjonalnie jak i historycznie, stanowiły wspólny organizm i ognisko życia duchowego chasydów oraz miejsce pielgrzymek wyznawców cadyków z dynastii Ger. Zespół jest pamiątką po niezwykle rozwiniętym i żywym ruchu chasydyzmu, który przez ponad dwa stulecia stanowił charakterystyczny element polskiej kultury” – stwierdził Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Krzysztof Bielawski

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!