Gdynia i Tel Awiw – dwa miasta zbudowane z marzeń

Muzeum Historii Żydów Polskich Polin otwiera właśnie kolejną wystawę czasową “Gdynia – Tel Awiw”. Trzy ostatnie ekspozycje obejrzało 225 tysięcy osób. Najnowsza również ma szanse przyciągnąć do muzeum tłumy. Zwłaszcza, że opowieść o dwóch metropoliach uzupełni przyszłoroczna wystawa, która dotyczyć będzie Muranowa.

Konferencja prasowa przed wernisażem wystawy

Polin w ciągu roku proponuje zwiedzającym dwie wystawy czasowe. – Chcemy opowiadać o rzeczach ważnych – zapewnia Jolanta Gumula, zastępca dyrektora do spraw programowych. – Odnosimy się do historii polsko-żydowskiej, do człowieka i jego kondycji we współczesnym świecie.

Jednym z elementów tego współczesnego świata jest budowa nowych miast, które miały spełniać oczekiwania ich twórców. – Projektanci Gdyni i Tel Awiwu mieli jedno marzenie. Była to pogoń za szczęśliwym życiem – wyjaśnia Jolanta Gumula. Ekspozycji towarzyszy bogaty program edukacyjny – spacery, debaty poświęcone życiu człowieka w mieście, laboratorium miejskie.

– To prof. Dariusz Stola dał zielone światło tej wystawie – przypomina Piotr Wiślicki, prezes zarządu Stowarzyszenia ŻIH. – Sercem budynku jest wystawa stała, ale krwiobiegiem są wystawy czasowe i program edukacyjny.

Z warsztatów, wykładów i innych aktywności proponowanych przez Polin korzysta coraz więcej osób w różnym wieku. – Muzeum Polin jest wielkim ambasadorem dialogu polsko-żydowskiego i mam nadzieję, że takie dalej pozostanie. Zamiast murów budujemy mosty między ludźmi. Tutaj powstał most między Gdynią a Tel Awiwem – podkreśla Piotr Wiślicki.

Artur Tanikowski, kurator wystawy

O tym, że oba miasta były forpocztą rodzącej się państwowości mówi kurator wystawy, Artur Tanikowski. – Opowiadamy o tym z różnych perspektyw, widzimy te miasta oczami artystów dawnych i współczesnych, poprzez kroniki filmowe i poprzez historie poszczególnych osób.

Biel eleganckich budynków, błękit morza oraz złoty kolor słońca i piasku – te barwy najlepiej opisują Gdynię i Tel Awiw, dwa miasta powstałe na początku XX wieku. Oba miasta odegrały podobną rolę w historii swoich krajów – reprezentowały marzenia i aspiracje państw, których jeszcze kilka lat wcześniej nie było na mapach. Tel Awiw, założony w 1909 r., miał być “pierwszym miastem hebrajskim”. Gdynia, budowana od 1920 r., mała być “polskimi wrotami na świat”. Jako nowoczesny port, miała być w pierwszym rzędzie bramą wyjazdową dla towarów i ludzi. Z kolei nadmorski Tel Awiw miał pełnić rolę bramy wjazdowej, stając się celem podróży oraz miejscem osiedlania się imigrantów przybywających, by tworzyć przyszłe państwo żydowskie. Te reprezentacyjne funkcje i początek nowego stulecia sprzyjały realizacji ambitnych planów urbanistycznych.

Nowe miasta i ich mit założycielski przyciągały i inspirowały artystów obu krajów. Dlatego na wystawie “Gdynia – Tel Awiw” znajdą się, specjalnie sprowadzone z Izraela, dzieła takich artystów, jak Nahum Gutman, Reuven Rubin czy Ludwig Blum. Zaś klamrę między przeszłością a dniem dzisiejszym zamkną polscy artyści współcześni. Maurycy Gomulicki stworzy dla Muzeum POLIN neon, nawiązujący do symboliki obu miast. Fotografik Wojciech Wilczyk przygotuje foto-eseju o architekturze modernistycznej Gdyni i Tel Awiwu, pokazując współczesny wygląd i kontekst otoczenia wybranych ikonicznych budynków. Modernistyczna architektura będzie również tematem ascetycznych obrazów Marii Kiesner, pasjonującej się miejskimi krajobrazami.

Wystawa “Gdynia – Tel Awiw” jest związana z obchodami 100-lecia powstania miasta Gdyni, stulecia założenia Bauhausu – niemieckiej uczelni, której program ukształtował nowoczesne oblicze wielu miast Europy i dzisiejszego Izraela, wreszcie 110-lecia powstania Tel Awiwu.

Wystawa powstaje we współpracy z Muzeum Miasta Gdyni, pod honorowym patronatem prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka i mera Tel Awiwu Rona Huldaia a także Ambasady Izraela w Warszawie.

Kurator: Dr Artur Tanikowski
Kuratorka organizacyjna: Ewa Witkowska
Projekt scenograficzny: ONTO STUDIO | Kaja Nosal, Anna Wręga
Identyfikacja wizualna wystawy: Marcin Władyka | Headmade Studio
Projekty artystyczne: Maurycy Gomulicki, Maria Kiesner, Wojciech Wilczyk