Historia bez trudnych pytań

Na konferencjach poświęconych tematyce Holokaustu nie powinno się mówić o pogromie kieleckim, natomiast mówienie o polskich zbrodniach z okresu wojennego może sprawić wrażenie, że Zagłada była polskim dziełem. Takich stwierdzeń możemy spodziewać się dziś po urzędnikach zaangażowanych w polską politykę historyczną. Padły one jednak już 10 lat temu z ust (czy raczej z listu odczytanego w jej imieniu) polskiej konsul w Nowym Jorku, Ewy Junczyk-Ziomeckiej. Tej samej, którą dziś Uniwersytet Warszawski zaprasza w swoje progi jako ekspertkę od historii Holokaustu.

W 2010 r. na Uniwersytecie w Princeton zorganizowano konferencję naukową pod tytułem “Holokaust w Polsce”. Z powodu licznych nacisków politycznych organizatorzy zmienili ten tytuł na “Holokaust w okupowanej Polsce”. W spotkaniu wzięli udział historycy z Polski, USA, Kanady. “Zanim pojechałem do Princeton, jeden z polskich profesorów przeprowadził ze mną rozmowę wychowawczą w imieniu ówczesnego ambasadora RP w Waszyngtonie Roberta Kupieckiego, żebym w tym Princeton za bardzo Polski nie szkalował” – wspomina jeden z uczestników.

Jeszcze przed wygłoszeniem referatów przedstawiciel konsul Junczyk-Ziomeckiej poprosił o możliwość odczytania napisanego przez nią listu. Przypomniała w nim o swoich zasługach dla powstania Muzeum Historii Żydów Polskich i o tym, że była jego wicedyrektorką. Następnie dodała, że jest “zaniepokojona”. “Czy jesteście państwo świadomi, że będziecie prezentować swoje referaty na konferencji zatytułowanej ‘Holokaust w Polsce’?” – pisała Junczyk-Ziomecka do uczestników.

W jej liście znalazł się taki fragment: “Trudno mi uwierzyć, że przyjmując zaproszenie i patrząc na szczegółowy program, nie martwiliście państwo się jego jasnym przesłaniem. O ile tytuł konferencji zapowiada bardzo szeroki temat, to poszczególne referaty, z dwoma wyjątkami, koncentrują się niemal wyłącznie na dramatach wokół stosunków polsko-żydowskich, a dokładniej na ich zbrodniczym i haniebnym aspekcie. Odbywa się to bez wspominania o przyczynowej roli nazistowskich Niemiec jako architekta i sprawcy tego największego ludobójstwa XX wieku. Terminologia używana w tytułach referatów – śmierć, zwłoki, zdrada, denuncjacje, kłamstwa wojenne, sprawcy, polowanie na Żydów, granatowa policja i wiele, wiele innych – stwarza nieodparte wrażenie, że Holokaust była planowany i realizowany przez Polaków, a nawet że to była prosta konsekwencja działań podjętych przez przedwojenne państwo polskie”.

Junczyk-Ziomecka kwestionowała mówienie w kontekście Holokaustu o pogromie kieleckim. Jej zdaniem obrady powinny skupić się wyłącznie na „niewyobrażalnym ludobójstwie dokonanym na Żydach przez niemieckich nazistów”, a nie na wydarzeniach, do których doszło przed okupacją lub po niej. I nie widziała żadnej sprzeczności w swoich słowach, gdy następnie dodała, odnosząc się do mówienia o negatywnych postawach Polaków w czasie wojny: „Postrzegam tego rodzaju przedstawienie dramatycznych faktów bez pokazania ich szerszego kontekstu, widocznego w tym jednostronnym projekcie programu konferencji, jako niegodne prawdziwego naukowca”.

“List pani konsul generalnej do uczestników konferencji w Princeton był żenujący i nieprzyzwoity (pomijam już to, że merytorycznie głupi). Żenujący, bo jego odczytanie na początku konferencji oznaczało zaatakowanie jej uczestników a priori, zanim jeszcze jakiekolwiek referaty zostały zaprezentowane. Nieprzyzwoity, bo rolą konsula jest opieka nad obywatelami własnego kraju przebywającymi za granicą, a nie ich atakowanie. Od tego czasu pani Junczyk-Ziomecka jest w moich oczach skompromitowana” – zaznacza jeden z uczestników konferencji.

Junczyk-Ziomecka w latach 2006-2010 pracowała w kancelarii prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Od 2010 do 2015 była konsul generalną w Nowym Jorku. Obecnie jest prezeską zarządu Fundacji Edukacyjnej Jana Karskiego. W związku z rocznicą wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim została zaproszona na Uniwersytet Warszawski. Jako ekspertka od historii Holokaustu będzie tam debatować z historykami – Włodzimierzem Borodziejem i Dariuszem Stolą. Z udziału w spotkaniu wycofała się historyczka Natalia Aleksiun.

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!

About the Author

Katarzyna Markusz
Dziennikarka zajmująca się historią i kulturą polskich Żydów. Redaktor naczelna Jewish.pl.