Już po raz drugi Wielka Synagoga symbolicznie powróci na plac Bankowy w przededniu 76. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim. 18 kwietnia wieczorem zburzona przez Niemców po upadku powstania w getcie Wielka Synagoga zostanie symbolicznie odbudowana. Obraz powstającej z gruzów synagogi pojawi się na ścianie Błękitnego Wieżowca, na fasadzie budynku, który po wojnie zajął miejsce po Wielkiej Synagodze.
Multimedialnym wydarzeniem według koncepcji artystki Gabi von Seltmann Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita uczci tegoroczną, 76 rocznicę wybuchu powstania w warszawskim getcie.
Projekt polega na symbolicznym „ODBUDOWYWANIU” Wielkiej Synagogi, zburzonej przez Niemców po upadku powstania w warszawskim getcie. Jej miejsce (dawniej Tłomackie 7) zajmuje dziś podstawa przeszklonego wieżowca (dziś plac Bankowy 2). Na jego ścianie od strony placu Bankowego zostanie wyświetlony obraz zburzonej Wielkiej Synagogi, który będzie następnie animowany tak, by widz miał wrażenie, że budowla powstaje z ruin. Dzięki zastosowaniu wirtualnych multimedialnych technik animacji, w kulminacyjnym momencie projekcji na ścianie wieżowca ukaże obraz Wielkiej Synagogi z czasu jej świetności. Projekcji będzie towarzyszył kolaż dźwiękowy.
Z archiwalnego nagrania usłyszymy śpiew kantora Wielkiej Synagogi, Gerszona Siroty, który zginął w warszawskim getcie, a fragmenty wiersza Bashert przeczyta autorka, Irena Klepfisz, córka Michała – żołnierza Żydowskiej Organizacji Bojowej.
Głównym zamysłem po raz drugi realizowanego projektu artystycznego jest przypomnienie historii miejsca i mieszkańców miasta, którzy korzystali z niej od 1878 roku. Jak tłumaczy Monika Płatek, ”była ona miejscem kultu, ale i kultury, symbolem Polski otwartej, bogatej różnorodnością kulturową i religijną. Nie rozumiem więc, dlaczego wznosząc po wojnie z gruzów katedrę na Starówce, zaniedbaliśmy odbudowę Wielkiej Synagogi. Dlaczego w kraju tak wrażliwym na symbole w ten obrazowy sposób pozwoliliśmy na symboliczne trwanie triumfu nazistów?”
Wielka Synagoga przestała istnieć 16 maja 1943 roku. Wysadzenie 65-letniej warszawskiej bóżnicy, na zakończenie pacyfikacji powstania w getcie, było erupcją nienawiści, miało oznaczać „koniec dzielnicy żydowskiej w Warszawie”. Symboliczny powrót na Tłomackie Wielkiej Synagogi, na której podczas projekcji ukazuje się wielki napis ליבע (miłość), zaprzecza „tryumfowi nazistów”. W intencji artystki miłość przezwycięża nienawiść, przywracając pamięć o zgładzonej żydowskiej społeczności miasta.
„W tym projekcie poruszam nurtujący mnie temat pamięci i niepamięci, obecności, nieobecności. Zastanawia mnie jakie uczucie może uleczyć z niepamięci, pobudzić wspomnienia. Wspomnienia o wielokulturowej Warszawie. Używam światła i ruchomego obrazu, aby dotrzeć do pokładów empatii obecnych mieszkańców Warszawy wierząc, że tylko pamięć i miłość mogą uleczyć destrukcję i śmierć” – mówi Gabi von Seltmann, autorka projektu.
Jest to prawdopodobnie pierwsza inicjatywa polegająca na wirtualnym upamiętnieniu. Twórcy „wirtualnego pomnika” zajmują się kwestią pamięci o nieistniejącym już mieście i jego mieszkańcach, także problemem niepamięci ujętym w warstwie urbanistycznej, dzisiejszej tkance miasta stołecznego Warszawy.
Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita zaprasza 18 kwietnia 2019 w godz. 21:00 – 23:00, na Plac Bankowy w Warszawie, by wspólnie- uczestnicząc w poruszającym obrazem i dźwiękiem widowisku – uczcić 76. rocznicę wybuchu powstania w warszawskim getcie.
Szczegóły na wydarzeniu na FB oraz na fanpage’u @WielkaPrzywracaPamiec
Wydarzenie będzie transmitowane na stronie www.otwarta.org
Organizator: Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii Otwarta Rzeczpospolita
Projekt współfinansuje Miasto Stołeczne Warszawa
Partner: Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce
Darczyńcy:
Andrzej i Małgorzata Rojek
Irene Kronhill Pletka oraz the Kronhill Pletka Foundation
Patronat:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma
Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie
JCC Warszawa
Patronat medialny: Jewish.pl, Midrasz
