Wiosenne wieści z cmentarzy żydowskich

Cmentarz żydowski w Pszczynie, fot. Sławomir Pastuszka

Wiosna to czas porządków, również na cmentarzach żydowskich. Sprzątają je gminy żydowskie oraz miejscowi społecznicy. Dwa cmentarze oznakowano. Na wielu w rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim złożono kwiaty, kamyki i zapalono znicze.

Bolimów, fot. Zbigniew Skroński

18 kwietnia na cmentarzu w Bolimowie odsłonięto głaz z tablicą informacyjną. To kolejny etap prac na tym cmentarzu, zainicjowanych przez Zbigniewa Skrońskiego. Tablicę przekazał Narodowy Instytut Dziedzictwa w ramach rządowego programu oznakowania cmentarzy żydowskich w Polsce. Projekt zrealizowano we współpracy z Fundacją Dziedzictwa Kulturowego i Gminą Bolimów.

Również w niedzielę odbyła się akcja porządkowa na cmentarzu w Mysłowicach: „Udało się sporo zrobić. Wysprzątaliśmy śmieci i postawiliśmy kilkanaście pomników” – powiedział Bogusław Polak z Mysłowickiego Towarzystwa Historycznego im. Jacoba Lustiga.

W Świdwinie cmentarz sprzątały osoby skupione wokół strony Zabytkowy Cmentarz Żydowski w Świdwinie, wśród nich pastor Adam Ciućka i katechetka Anna Bilińska. Oczyścili alejki i kilka kwater, przycięli odrosty przy drzewach.

Cmentarz w Warszawie porządkowali uczniowie Bednarskiej Szkoły Podstawowej we współpracy z Fundacją Dziedzictwa Kulturowego.

W ubiegłym tygodniu Urząd Miasta w Radzyminie oznakował miejscowy cmentarz, w latach PRL przekształcony na park. W jego narożnikach ustawiono tablice z napisem: „Teren byłego cmentarza żydowskiego w Radzyminie. Ten skrawek ziemi nadal kryje szczątki pochowanych ludzi, dawnych mieszkańców Radzymina i okolicznych miejscowości. Prosimy o zachowanie porządku i uszanowanie tego miejsca”.

W Mrągowie otoczenie pomnika na zdewastowanym cmentarzu żydowskim uporządkowała nauczycielka Magdalena Lewkowicz.

Nie próżnuje też Sławomir Pastuszka, opiekun cmentarza żydowskiego w Pszczynie. W kwietniu odnowił nagrobki Alberta Rosenbauma, Moritza Freunda oraz Mendla i Rosel Simonów.

Na cmentarzu łódzkim działa grupa wolontariuszy pod opieką Tadeusza Ołubka. „Priorytetem jest drożność alejek i kwater. Wycinamy samosiejki, wyciągamy je i wrzucamy do rębaka. Czyścimy groby i kwartały z liści i gałęzi, a wszystko co zostało usunięte, wywozimy” – napisał Tadeusz Ołubek.

Stowarzyszenie Krotochwile ma już za sobą pierwsze prace porządkowe na cmentarzu w Koźminie Wielkopolskim. Jego członkowie wraz z harcerkami usuwali śmieci i uschniętą trawę. Kolejna akcja odbędzie się w maju.

Wiosenne porządki na cmentarzu w Tarnowskich Górach rozpoczęło też Stowarzyszenie Gliwicka 66.

8 kwietnia, w Dniu Pamięci o Zagładzie, cmentarz w Brzesku sprzątali mieszkańcy miasta. „Zebraliśmy śmieci i uporządkowaliśmy groby masowe, a później zapaliliśmy znicze przy grobach masowych na cmentarzu” – poinformowała Anna Brzyska ze Stowarzyszenia „Pamięć i Dialog. Wspólna historia”.

Cmentarze żydowskie w Dukli porządkowali druhowie Ochotniczej Straży Pożarnej. „Na tych cmentarzach, spoczywają zmarli strażacy wyznania mojżeszowego. Historia naszej miejscowości jest piękna” – skomentował Jacek Koszczan ze Stowarzyszenia Sztetla Dukla.

10 kwietnia pisaliśmy o dwóch macewach odnalezionych w Gorzkowie. Kilka dni później trzy macewy odzyskano podczas przebudowy podjazdu do garaży Ochotniczej Straży Pożarnej. Fragment macewy znaleziono także w gospodarstwie we wsi Żabno. Nagrobek już trafił na cmentarz w Radomyślu nad Sanem.

Na cmentarzu w Żarkach Piotr Zamorski i Wojciech Mszyca ustalili miejsce pochówku rabina Jehoszuy Szwarcberga. Niewykluczone, że uda się odbudować jego ohel.

W Tucznie Marta Szkutnik, Piotr Wojtanek, Jan Siwczyński i Ryszard Ogrodnik wykonali dokumentację fotograficzną cmentarza. Na jej podstawie powstał spis nagrobków, dostępny na stronie http://cmentarze-zydowskie.pl/tuczno.htm.

Nasi korespondenci donoszą także o planach na najbliższe tygodnie. Cmentarz w Olsztynie będzie porządkować Stowarzyszenie Borussia. Prace na cmentarzach odbędą się m.in. w Grybowie, Jaśle, Jedwabnem, Krośnie i Nowym Żmigrodzie. W Będzinie Fundacja im. Rutki Laskier zamierza wydobyć macewy z rampy kolejowej przy ul. Sieleckiej. Fundacja Dziedzictwa Kulturowego pracuje intensywnie nad rozwojem Koalicji Opiekunów Cmentarzy Żydowskich.

W rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim na licznych cmentarzach żydowskich pojawiły się kwiaty i kamyki. Stało się tak m.in. w Miłakowie, Mrągowie, Rzeszowie, Stargardzie, Suwałkach, Warszawie i Wieluniu.

Krzysztof Bielawski

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!