Manipulacje polityki historycznej – wywiad prof. Śpiewaka dla DGP

Prof. Paweł Śpiewak przed siedzibą Żydowskiego Instytutu Historycznego, maj 2016

“PiS […] być może ma jakieś badania, że jego elektorat jest antysemicki. Przecież istnieje silny związek między religijnością, prawicową orientacją i antysemityzmem” – mówi w wywiadzie dla Dziennika Gazety Prawnej prof. Paweł Śpiewak, były dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Wywiad, który opublikowano w weekendowym wydaniu DGP, dotyczy historii, polityki i tego, co dzieje się na ich styku, czyli polityki historycznej. Nie obyło się bez pytań o “Wesele” Wojciecha Smarzowskiego. Dziennikarka przeprowadzająca rozmowę powiedziała, że “teraz Jedwabne ma dzielić Polaków”. Zdaniem Śpiewaka narodowa dyskusja o tamtej zbrodni doprowadziła do budowy Muzeum Powstania Warszawskiego.

“Mamy więc Polaków heroicznych, naród niewinny, skrzywdzony przez totalitaryzmy” – wyjaśnia swoje słowa Śpiewak. “Wszystko to jest oparte na kłamstwie, na fałszywym micie, który spłaszcza. Świadczy o prymitywizmie myślenia o przeszłości, o sobie samych”.

Zdaniem byłego dyrektora ŻIH propaganda obecnej partii rządzącej “traktuje ludzi, jak istoty nierozumne, które nie są w stanie ani udźwignąć, ani znieść prawdy, które nie umieją pogodzić się z własnymi klęskami i słabościami”. Przypomniał też, że osoby mówiące prawdę o polskiej historii, szczególnie o relacjach polsko-żydowskich, oskarżane są o antypolonizm.

Śpiewak mówi wprost, że “premier Polski kłamie, twierdząc, że Polacy głównie ratowali Żydów”. Podaje też liczby.

Z 3 mln polskich Żydów, wojnę przeżyło ok. 250 tys. 150-170 tys. przetrwało w Związku Radzieckim. Zostali tam albo wywiezieni, albo sami uciekli w czasie działań wojennych. Ok. 80 tys. Żydów przeżyło w obozach i miejscach pracy przymusowej kontrolowanych przez Niemców. Według badań ŻIH na tzw. stronie aryjskiej przetrwało ok. 12-13 tys. Żydów, chociaż ta liczba jest prawdopodobnie zaniżona i było to ok. 20 tys. “Na terenie Polski Żydom było trudniej ocaleć niż w obozie niemieckim. I to jest przerażająca prawda” – komentuje Śpiewak. “Przekonanie, że Polacy ratowali Żydów i nic innego oprócz tego nie robili, jest po prostu kłamstwem”.

Na te słowa dziennikarka DGP – Magdalena Rigamonti – wręcz atakuje swojego rozmówcę: “Mówi pan, że Żydzi w większości byli mordowani przez Polaków i przez to buduje pan jeszcze większy konflikt, wykopuje pan jeszcze większy rów”. W ten sposób osoba przeprowadzająca wywiad może odrzucić najwyraźniej nieakceptowaną przez siebie prawdę. Czy jednak winni są historycy mówiący o tragicznych wydarzeniach z przeszłości, czy może sprawcy tamtych wydarzeń? Czy należałoby przemilczeć pogromy dokonane przez Polaków i udawać, że nic takiego się nie wydarzyło?

To kolejny już tekst Rigamonti, z którego jasno wynika, że nie tylko nie ma ona pojęcia o historii, o którą pyta swoich rozmówców, ale nawet nie czyni wysiłku, by do tych rozmów się przygotować. Kilka miesięcy temu oddała łamy swojej gazety Jakubowi Kumochowi, człowiekowi bez żadnego wykształcenia historycznego, któremu pozwalała do woli kwestionować ustalenia profesjonalnych badaczy. Kiedy później przeprowadziła wywiad z Heleną Datner, z autoryzowanego już tekstu zniknęło zdanie: “Gross napisał książkę o polskich sprawcach, a przeciwko niemu stanął aparat państwa, podobnie jak teraz przeciwko Engelking i Grabowskiemu. A oni tylko konstatowali fakty, które mają pełne potwierdzenie historyczne”. To z tymi faktami walczą dziś z całą mocą państwowi urzędnicy.

Śpiewak w wywiadzie krytykuje PO, która jego zdaniem “nie rozumiała i nie rozumie istoty polityki historycznej”. Politycy PiS jego zdaniem przeprowadzili wiele inicjatyw wspierających żydowskie dziedzictwo. Z drugiej strony jednak – co wyraźnie podkreśla – wsparli finansowo “organizacje neofaszystowskie”. Zauważa, że PiS podporządkowuje sobie ŻIH i prawdopodobnie będzie dążyć do połączenia go z Muzeum Getta Warszawskiego. Ma to być skuteczną konkurencją dla Muzeum Polin.

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!

About the Author

Katarzyna Markusz
Dziennikarka zajmująca się historią i kulturą polskich Żydów. Redaktor naczelna Jewish.pl.