Synagoga w Barczewie ma nowego właściciela

Synagoga w Barczewie, fot. Krzysztof Bielawski

Powiat Olsztyński przejął dawną synagogę w Barczewie. To szansa na utrzymanie i konserwację tego cennego zabytku.

Synagoga w Barczewie w województwie warmińsko-mazurskim została wzniesiona w ostatniej dekadzie XIX w. w stylu klasycystycznym. Budynek przetrwał „Noc Kryształową”, w czasie wojny naziści urządzili w nim więzienie. Od 40 lat synagogą opiekuje się Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze”, prowadzące w niej galerię sztuki. W 2017 r. przy synagodze powstało lapidarium, w którym zabezpieczono ponad 20 macew, usuniętych w 1976 r. ze zdewastowanego cmentarza żydowskiego w Barczewie.

Utrzymanie budynku stanowi poważne wyzwanie dla Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”. Są to nie tylko koszty prowadzenia działalności kulturalnej, ale także wydatki na konserwację ponad stuletniego obiektu wpisanego do rejestru zabytków.

Jak powiedziała Krystyna Szter, działaczka Stowarzyszenia „Pojezierze”, radna powiatowa i przewodnicząca Komisji Edukacji, Kultury, Kultury Fizycznej i Promocji, od dłuższego czasu trwały rozmowy na temat pozyskania stałego finansowania dla dawnej synagogi.

Kilka dni temu nowym właścicielem budynku został samorząd Powiatu Olsztyńskiego. Jego władze zapowiadają, że będzie to miejsce międzygminnego życia kulturalnego, organizacji kameralnych koncertów i wystaw oraz spotkań twórców.

„Jako samorząd mamy większe możliwości pozyskania funduszy, choćby jako członek wspierający w międzynarodowej sieci Cittaslow. Jedną z najważniejszych potrzeb jest założenie ogrzewania w synagodze, by ta mogła być efektywnie wykorzystywana przez cały rok, a nie, jak obecnie, tylko w sezonie letnim” – zapowiedziała Joanna Michalska, wicestarosta olsztyńska.

Stowarzyszenie „Pojezierze” nie rozstaje się jednak z synagogą. Władze powiatu zawarły z nim umowę użyczenia obiektu.

„To pozwoli na nam na rozszerzenie dotychczasowej działalności synagogi, która jest świadectwem wielokulturowej historii Warmii” – cieszy się Krystyna Szter.

Barczewska synagoga cały czas przyjmuje gości. Można ją zwiedzać w każdy wtorek, czwartek, sobotę i niedzielę w godzinach od 11 do 15, a w innych terminach po wcześniejszym umówieniu się.

Ze względu na niewielką liczebność społeczności żydowskiej w Polsce, większość przedwojennych synagog nie pełni swoich pierwotnych funkcji, a gminy żydowskie nie są w stanie skutecznie zadbać o wszystkie z nich. Rozwiązaniem problemu jest zaangażowanie samorządu.

Znakomitym przykładem jest Chmielnik, w którym dzięki inicjatywie władz i lokalnych społeczników, synagoga została podźwignięta z ruin i od 2013 r. mieści się w niej nowoczesny Ośrodek Edukacyjno-Muzealny „Świętokrzyski Sztetl”.

Krzysztof Bielawski

Newsletter

Wpisz poniżej swój e-mail, a nie przegapisz najważniejszych artykułów!